Gemeenten draaien op voor gevolgen van het kabinetsbeleid
Persbericht van VNG
Den Haag, 16 september Gemeenten draaien op voor de gevolgen van het
kabinetsbeleid van de komende jaren. Het kabinet gebruikt haar
bezuinigingsopgave als aanleiding voor grootschalige veranderingen en
vernieuwingen in o.a. de sociale zekerheid en zorg. Dit vernieuwen kost
geld. Het kabinet is echter onrealistisch over de snelheid en de
benodigde investeringen hiervoor en legt de rekening op het bord van de
gemeenten. Dit zullen hun inwoners nadrukkelijk gaan merken in het
voorzieningenaanbod dat gemeenten nog kunnen bieden.
Voor gemeenten zijn het ook financieel krappe tijden. Vorig jaar bleek
dat gemeenten voorzieningen moesten treffen voor euro 1 miljard aan
directe verliezen op grondexploitatie. Gemeenten hebben dat al voor
ongeveer euro 800 miljoen gedaan. Een positieve ontwikkeling, omdat
gemeenten op deze manier hun financiën gezond houden. Dit najaar
verschijnt een nieuw rapport over de grondexploitatie en de verwachting
is dat daaruit zal blijken dat de verliezen vorig jaar te voorzichtig
zijn ingeschat. Gemeenten staan dus ook voor nieuwe grote opgaven. De
verliezen op de grondexploitatie hebben een negatief effect op de
financiële reserves van gemeenten. Daarnaast zullen de bezuinigingen
van het kabinet en kortingen op het Gemeentefonds de komende jaren de
financiële positie van gemeenten verder verslechteren. Uit de
septembercirculaire blijkt dat het accres voor gemeenten euro 179
miljoen lager uitvalt dan in het voorjaar verwacht. Hierboven op hebben
gemeenten het afgelopen jaar al meerdere rekeningen van het kabinet
gepresenteerd gekregen; euro 200 miljoen korting op de Wmo; euro 669
miljoen tekort op de WWB en euro 50 miljoen korting (oplopend naar euro
100 miljoen) op de algemene uitkering die het kabinet toeschrijft aan
de vorming van regionale uitvoeringsdiensten. Bij elkaar al een
rekening van euro 919 miljoen.
Uit de bestuurlijke afspraken die gemeenten met dit kabinet hebben
gemaakt blijkt duidelijk het financieel realisme van de gemeenten. Bij
de decentralisatie van jeugd en zorg accepteren gemeenten omvangrijke
taakstellingen. Dit realisme blijkt ook uit de terugkeer naar de 'trap
op, trap af' systematiek voor het Gemeentefonds. Voor de ambities van
het kabinet op het gebied van werk zijn geen bestuurlijke afspraken
gemaakt. Dit omdat de gemeenten geen verantwoordelijkheid willen nemen
voor de bezuinigingen op de SW en re-integratie. Dat herstructurering
op bepaalde terreinen verbeteringen kan opleveren, bestrijdt de VNG
niet. Het kabinet weigert echter onder ogen te zien dat de
kostenvoordelen van hervormingen pas optreden nadat is geïnvesteerd in
een verantwoorde en realistische overgang van de taken naar gemeenten.
Ook de onafhankelijke Commissie Toekomst en Transitie Sociale
Werkplaatsen bevestigt dit. Uit haar rapport blijkt dat het eindbeeld
van het kabinet voor de SW realistisch is, het beoogde tijdpad wederom
de rekening bij de gemeenten neerlegt.
Werk
De bezuinigingen op dit terrein zijn enorm. Herstructurering van het
domein is noodzakelijk en wordt aangepakt door gemeenten, bijvoorbeeld
bij de herstructurering van sw-bedrijven en de samenwerking in
arbeidsmarktregio's. Het tempo en de bijbehorende financiële afspraken
waarin het kabinet deze bezuiniging wil realiseren komen niet overeen
met het tijdpad en de benodigde financiën die nodig zijn om de
herstructurering verantwoord te laten verlopen.
De bezuinigingen betekenen een groot financieel risico dat door het
kabinet grotendeels bij gemeenten wordt gelegd. Nu al komen gemeenten
miljoenen te kort op de WWB. Op iedere uitkering die gemeenten moeten
verstrekken, leggen zij zelf al euro 570 per jaar toe. Daar bovenop
worden gemeenten ook nog aanzienlijk gekort op de
re-integratiebudgetten. Het kabinet meent dat iedereen die kan werken
ook moet werken, maar door gemeenten de re-integratiebudgetten hiervoor
te ontnemen, legt zij de kosten voor haar ambitie bij gemeenten neer.
En door invoering van de gezinsbijstand (het invoeren van een
huishoudtoets) zullen meer en meer gezinnen een beroep moeten doen op
gemeenten voor schuldhulpverlening.
Zorg
Het kabinet wil in volle vaart doorzetten met de decentralisatie van de
begeleiding vanuit de AWBZ naar de Wmo, maar kan nog steeds niet
aangeven met welk budget gemeenten deze omvangrijke operatie moeten
uitvoeren. Het bedrag zweeft ergens tussen de 2 en 3 miljard, een fors
bandbreedte waarover voor gemeenten dus nog helemaal geen zekerheid is.
Ook is er nog geen zekerheid over de inhoud van de wet die hieraan ten
grondslag ligt, want die is nog steeds niet naar de kamer gestuurd.
Burgers maken zich bovendien grote zorgen over de afschaffing van pgb's
per 2013. Gemeenten zijn hierover net zo bezorgd, in de eerste plaats
omdat dit hun inwoners treft. Maar ook omdat gemeenten straks de
consequenties hiervan aan hun inwoners mogen uitleggen aangezien de
afschaffing juist ingaat op het moment dat de begeleiding overgaat naar
de gemeenten. Het kabinet slaagt er nog steeds niet in aan te geven
welke risico's deze afschaffing met zich meebrengt voor de regelingen
die door gemeenten worden geboden. Met alle financiële risico's voor
gemeenten. Daar bovenop komt de structurele korting van 200 miljoen
euro die dit jaar is ingegaan voor de huishoudelijke hulp in de Wmo.
Een korting die zeer tegen de zin van gemeenten leidt tot snijden in de
Wmo-voorzieningen met pijnlijke effecten voor burgers tot gevolg, het
vertrouwen van gemeenten schaadt en zorgt voor een valse start van de
overdracht van de AWBZ naar de Wmo.
Politie en veiligheid
De ruimte voor lokale prioriteiten in de politie inzet hoort verankerd
te worden in de bedrijfsvoering van de politie. In het politiebestel
moet volstrekt transparant zijn welke politiezorg en dienstverlening
lokaal kan worden geleverd. Daarnaast moet het gebiedsgebonden karakter
organisatorisch geborgd worden, op lokaal maar ook bovenlokaal niveau.
Sommige voor gemeenten belangrijke veiligheidsproblemen kunnen alleen
op bovenlokaal niveau worden aangepakt, maar hiervoor wordt in het
wetsvoorstel weinig concreets geregeld. Het wetsvoorstel introduceert
wel een regionaal veiligheidsplan, voor 4 jaar en op het niveau van de
tien nieuwe arrondissementen/politieregio's. Dat is een schaal die voor
gemeenten niet werkbaar is omdat deze niet aansluit op de schaal van
samenwerkingsverbanden op het gebied van veiligheid. De toelichting op
de wet laat weliswaar de ruimte open dat in de driehoek afspraken
kunnen worden gemaakt over prioriteiten voor onder andere het
dienstverleningsniveau van politie aan burgers en
informatie-uitwisseling, maar regelt dat niet in de wet zelf. Wij
wensen een aanvullende wettelijke bepaling. Ook vinden we dat
(regio)burgemeesters niet een keer in de vier jaar, maar jaarlijks
kunnen meebeslissen over de verdeling van politie-inzet. Tevens worden
gemeenten ernstig getroffen door de korting van het kabinet op het
veiligheidsbeleid. Investeringen in veiligheid en leefbaarheid leveren
meer op dan alleen een hogere veiligheidsbeleving. Ze brengen en houden
mensen op het rechte pad en voorkomen hogere uitgaven voor repressie en
opsporing. Ook in tijden van economische krapte kan hier niet op
bezuinigt worden.
Identiteitskaarten
De uitgifte van de Nederlandse identiteitskaart is door een uitspraak
van de Hoge Raad gratis geworden. Alle gemeenten hebben deze
verandering m.b.t. het niet meer mogen heffen van leges, per direct
uitgevoerd. De rekening, voor het uitvoeren van de wettelijke
verplichte taak voor gemeenten, dient echter volledig door het kabinet
te worden voldaan. Deze rekening (euro 40 miljoen) kan niet bij de
gemeenten worden neergelegd.
Tot slot
Gemeenten worden geconfronteerd met grote bezuinigingen, terwijl zij
voor aanzienlijke maatschappelijke opgaven worden gesteld. Zelfs in die
lastige omstandigheden laten gemeenten financiële realiteitszin zien en
kiezen zij er niet voor de lokale lasten te verzwaren. Het kabinet
heeft ook aangegeven dit van de gemeenten te verwachten. Het is dan
extra zuur dat het kabinet wel ingrijpt in het gemeentelijke
belastinggebied door de precariobelasting af te schaffen. Gemeenten
kunnen bezuinigingen alleen realiseren als hun autonomie in stand
blijft, daarvan is een substantieel eigen belastinggebied een
essentieel onderdeel. Maar hoe dan ook zullen de inwoners stevig
geraakt gaan worden door de bezuinigingen van het kabinet.
*
Links:
http://www.vng.nl
Razende Robot Reporter