16 september 2011
Het kroonlid Arnoud Boot sprak vanochtend tijdens de
SER-raadsvergadering over de Eurocrisis. Hij ziet deze crisis vooral
als een politiek vraagstuk, dat `onvoorstelbaar lastig' is om op te
lossen. Hij waarschuwt daarbij voor het voortijdig zetten van
onomkeerbare stappen richting een fiscale unie. Het is gewenst om een
duidelijke knip te maken tussen de kortetermijnaanpak van acute
problemen en het opzetten van nieuwe arrangementen waarvoor een aantal
jaren moet worden uitgetrokken, ook om de kiezer erbij te kunnen
betrekken. Dat is nodig voor de democratische legitimatie.
De acute problemen spitsen zich toe op Griekenland. Het land neemt een
unieke positie in, omdat het niet alleen de schuldenlast niet aankan,
maar ook nog problemen heeft met het ordelijk besturen van land en
economie. Dat geldt niet voor de andere Zuid-Europese landen, stelde
hij. De hamvraag is volgens hem dan ook hoe we op een fatsoenlijke
manier met het probleem Griekenland moeten omgaan. Hij dacht hierbij
aan een soort Marshall-plan. Net zoals Amerika West-Europa weer op de
been hielp na de Tweede Wereldoorlog, zouden de Eurolanden Griekenland
weer moeten opstoten in de vaart der volkeren. Zo'n plan zou moeten
helpen om het Griekse schuldprobleem op te lossen en de Griekse
economie weer op orde te krijgen, ook door geld te steken in
bijvoorbeeld onderwijs en infrastructuur.
Voor Italië en Spanje geldt een ander verhaal, want ze zijn solvabel en
ze hebben de mogelijkheid om op afzienbare termijn weer gezond te
worden. Deze landen moeten daarom ruggensteun krijgen van de andere
Eurolanden, via een voldoende groot noodfonds. Van belang is dan wel
dat de desbetreffende landen goed beleid gaan voeren, omdat anders het
beeld gaat ontstaan dat slecht gedrag beloond wordt en dat is niet goed
voor het draagvlak voor het noodfonds.
De politiek is nu aan zet. In afwachting daarvan wordt de Europese
Centrale Bank in een verkeerde, politieke rol geplaatst. Dat is
ongewenst; de ECB kan geen permanente oplossing voor
financieringsproblemen bieden.
Op de agenda voor de wat langere termijn staan kwesties als het
ontwerpen van een geloofwaardig mechanisme voor controle van het
begrotingsbeleid en het voorstel voor de invoering van eurobonds. Een
kernvraag is hoe wij het Stabiliteitspact, dat eisen stelt aan de
omvang van het begrotingstekort van de Eurolanden, bijtender kunnen
maken. Boetes en andere strafmaatregelen bij overtreding van de
spelregels blijken ineffectief. Het komt erop aan in een vroegtijdig
stadium al bij te sturen. Maar de democratische legitimatie daarvoor
moet nog worden verworven.
Het kroonlid Henk Brouwer (De Nederlandsche Bank), die vandaag afscheid
van de SER nam, viel Boot bij. Markten reageren te laat en te heftig.
Hij benadrukte het belang van professioneel handelen door beleidsmakers
en het met één stem spreken. Daar heeft het volgens hem tot nu toe aan
ontbroken. Het wordt volgens Brouwer nu tijd om overtuigende
oplossingen voor de korte termijn te nemen en na te denken over
oplossingen voor de lange termijn. Hij neemt afstand van de `ongekend
ruwe taal' over Griekenland en pleit voor een overtuigend opgetuigd
noodfonds, een versterking van de preventieve tak van het
Stabiliteitspact en het respecteren van de onafhankelijke positie van
de ECB.