Wageningen Universiteit en Researchcentrum
plattelandsbeleid werkt wel
Versnipperd plattelandsbeleid werkt
wel
26 feb 2009
Nummer: N
Het eerste subsidieprogramma van de EU voor de ontwikkeling van het
platteland, een megaprogramma waar in Nederland 1,4 miljard euro in is
gestoken, was te complex en had te veel verschillende doelen. Toch
heeft het wel gewerkt. Dat concluderen LEI, Alterra, beide onderdeel
van Wageningen UR, en adviesbureau ERAC in een vijfhonderd paginaâs
tellende evaluatie.
Het Europees landbouwbeleid is eind vorige eeuw hervormd. Boeren
krijgen sindsdien in plaats van steun voor hun producten een
hectaretoeslag. Ook is toen voor het eerst beleid ingevoerd voor de
ontwikkeling van het platteland. Dit eerste
plattelandsontwikkelingsprogramma van de EU - in jargon POP1 - liep
van 2000 tot 2006. In Nederland is daarvoor 1,4 miljard euro
uitgegeven. Daarvan kwam 435 miljoen uit Brussel, 607 miljoen van de
Nederlandse overheid en 366 miljoen van het bedrijfsleven.
âHet programma heeft gefunctioneerd, maar er zijn wel mitsen en
marenâ, zegt drs. Gabe Venema van het LEI, een van de onderzoekers die
de omvangrijke evaluatie opstelden. Belangrijkste conclusie is dat het
programma in Nederland gebrek aan focus had. Nederland koos voor veel
verschillende doelen. Instandhouding van de landbouwsector en
verduurzaming daarvan was er bijvoorbeeld een. Onder die noemer was er
veel subsidie voor investeringen in landbouwbedrijven, zoals voor het
aanschaffen van een energiezuiniger kas, verplaatsing van bedrijven of
subsidies voor jonge boeren. Maar er waren ook hele andere doelen,
zoals het versterken van de leefbaarheid op het platteland,
bijvoorbeeld door te investeren in dorpshuizen, behoud en uitbreiding
van natuur en landschap, waardoor er veel geld ging naar aankoop van
natuur voor de ecologische hoofdstructuur. Ook duurzaam waterbeheer
was een forse post. Kleinere bedragen gingen er naar verbreding van
landbouwbedrijven en recreatie en toerisme.
âDoor die versnippering is de doeltreffendheid soms te laag geweestâ,
zegt Venema. Het programma had bijvoorbeeld nauwelijks invloed op de
werkgelegenheid op het platteland. Subsidiegeld zou efficiënter
besteed zijn als het op minder en heldere doelen was ingezet, zegt
Venema. Dat is niet gebeurd omdat het Europese geld vooral gebruikt is
om bestaande Nederlands doelen te financieren. Er zijn weinig scherpe
politieke keuzes gemaakt, bijvoorbeeld voor landbouw of voor natuur.
Daarnaast was het programma ook te ingewikkeld. Omdat Nederland het
programma vooral gebruikte om bestaand beleid te financieren, moesten
subsidieaanvragers voldoen aan de Europese en de Nederlandse regels.
In de eerste jaren was er een tekort aan projecten, omdat aanvragers
de weg niet konden vinden. Later werd dat beter, vooral door de inzet
van intermediairs, maatschappelijke organisaties die het EU beleid
kennen en de weg kennen naar de bewoners van hun gebied.
De onderzoekers bevelen dan ook aan om in de toekomst meer gebruik te
maken van dat soort organisaties, om meer gebiedsgericht beleid te
maken, en om duidelijker doelen te stellen in het beleid. Maar ook het
tweede Europese plattelandsontwikkelingsprogramma, dat al twee jaar
loopt, is breed opgezet. / Joris Tielens
Bovenstaand bericht is geproduceerd door de redactie van Resource, het
weekblad voor Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Meer
informatie bij Pers- en wetenschapsvoorlichting van Wageningen UR,
e-mail: pers.communicatie@wur of bij de redactie van Resource, e-mail:
resource@wur.nl. Zie archief op http://www.resource-online.nl.