Eerste Kamer kritisch over aanpak luchtvaart
10 december 2008
De Eerste Kamer is kritisch over de aanpak van minister Eurlings van
Verkeer en Waterstaat van de luchtvaart in Nederland. Dit bleek
maandag en dinsdag 8 en 9 december bij de behandeling van een
wijziging van de Wet Luchtvaart met nieuwe regels voor
burgerluchthavens en militaire luchthavens (30.452).
Op verzoek van de fractie van de SP werd besloten op dinsdag 16
december 2008 volgende week over het voorstel te stemmen. Niet alleen
de SP, maar ook de fracties van PvdA, GroenLinks, D66, Partij voor de
Dieren, CU en SGP en CDA hadden veel vragen over de rechtsbescherming
die geldt of gaat gelden voor regionale luchthavens van nationaal
belang.
De fracties van VVD en CDA konden zich zonder meer vinden in de
ommezwaai die regering en Tweede Kamer in 2006 hebben gemaakt door een
zestal regionale luchthavens toch onder het bevoegd gezag van het Rijk
te laten. Aanvankelijk was het de bedoeling om deze onder de provincie
te laten vallen.
Waarom moeten deze nieuwe regels worden ingevoerd, terwijl de regering
nog bezig is beleid over de burgerluchtvaart als geheel te ontwikkelen
in de Nota Luchtvaart, zo vroegen meerdere fracties.
Minister Eurlings deed een dringend beroep op de Eerste Kamer om het
wetsvoorstel aan te nemen, omdat anders vervelende juridische
procedures dreigen rond enkele luchthavens. Dit als gevolg van het
verstrijken van de looptijd per 25 december van de structuurvisie
burgerluchthavens.
De minister zegde toe dat hij de beperking van de rechtsbescherming
zal aanhouden totdat ook in de Eerste Kamer is gedebatteerd over de
Nota Luchtvaart die in februari 2009 wordt verwacht. Hij beloofde
tevens een wetswijziging als daarom in de Tweede en Eerste Kamer op
het punt van de rechtsbescherming rond regionale luchthavens wordt
gevraagd.
Schiphol valt als internationale luchthaven buiten deze nieuwe
Regelgeving burgerluchthavens en militaire lichthavens. Maar als
gevolg van amendementen van de Tweede Kamer speelt Schiphol wel een
afgeleide rol. Er zijn namelijk zes regionale luchthavens aangewezen
als luchthavens van 'nationaal belang' : Rotterdam, Eindhoven,
Lelystad, Groningen, Twente en Maastricht. Deze aanwijzing heeft tot
gevolg heeft dat hiervoor het Schipholregime gaat gelden bij inspraak
van burgers en bedrijven over (ruimtelijke) ontwikkelingen rond de
vliegvelden. Dit regime houdt in, dat er geen beroepsmogelijkheid is
bij de bestuursrechter. Over deze beperking van de rechtsbescherming
van burgers vielen veel fracties in de Eerste Kamer.
Voor de meer dan honderd overige regionale vliegvelden gaat gelden dat
de provincies voor de regelgeving rond uitbreiding, geluidsoverlast en
dergelijke gaan zorgen. Provincies zouden ook strengere eisen kunnen
stellen aan luchthavens van nationaal belang dan voor Schiphol gelden,
maar de vraag is of het Rijk in dat geval doorzettingsmacht heeft in
bijvoorbeeld conflictsituaties betreffende vliegcapaciteit,
milieunormen en ruimtelijke ontwikkeling rond die luchthavens.
VVD-woordvoerder Hofstra vond dat het Rijk het laatste woord behoort
te hebben. Hij vroeg zich ook af of de provincies voor de andere
regionale vliegvelden wel apart expertise moeten gaan opbouwen. Zou
het niet zinvoller zijn om ook hier de nationale regelgeving van
toepassing te verklaren?
Senator Hofstra zei dat de VVD voorstander is van een gezonde
ontwikkeling van de luchtvaart, allereerst van Schiphol als een van de
megaluchthavens van Europa, maar ook van regionale kleinere
burgerluchthavens. "De luchtvaart heeft nog een geweldige potentie.
Niet alleen recreatief, maar ook zakelijk liggen er nog veel
mogelijkheden". Hij verwees naar vliegvelden vlak over de grens zoals
Weeze in Duitsland en Charleroi in België die enorm groeien. "Dat
moet toch ook in ons land kunnen".
De heer Vliegenthart sprak namens de SP zijn zorg uit over de wijze
waarop de minister van Verkeer en Waterstaat over dit onderwerp met de
Eerste Kamer discussieert. 'Is er sprake van een drietrapsraket? Wat
betekent dit voor de juridische onderbouwing van dit wetsvoorstel?
Eerst is er de overgangsregeling, dan debatteren wij over het besluit,
daarna over de nota. Is er daarbij elke keer sprake van een
beslismoment?'
Een vergelijkbare twijfel sprak uit de opmerking van D66-senator
Schouw dat de bereidheid van de minister om de Luchtvaartnota met de
Eerste Kamer te bespreken niet veel om het lijf heeft. 'Hij weet net
zo goed als ik dat deze Kamer nul mogelijkheden heeft om op dat punt
iets van het kabinet of van een minister af te dwingen. Deze Kamer
heeft daartoe niet de instrumenten. Wij gaan alleen over wetgeving.
Wij kunnen hier voor of tegen zijn of wetgeving aanhouden'.
Senator Hillen sprak namens de CDA-fractie steun uit voor minister
Eurlings. Volgens Hillen stuurt de minister aan op de mogelijkheid dat
groot handelsverkeer, zowel personen als vrachtvervoer met een
startgewicht groter dan 6.000 kg, dat nu van Schiphol gebruik maakt,
gaat uitwijken naar regionale luchthavens van nationale betekenis. De
CDA-fractie steunt het voorstel om de nieuwe regelgeving nog dit jaar
in het Staatsblad te krijgen, omdat een juridisch vacuüm dreigt
doordat het Structuurschema Burger Luchthaventerreinen en de
Structuurvisie Maastricht en Lelystad binnenkort formeel aflopen.
Hillen wees erop dat er nadrukkelijk een verband is tussen de toekomst
van Schiphol enerzijds en de mogelijkheid van het uitplaatsen van
vluchten naar regionale luchthavens anderzijds. "Deze twee zijn
onlosmakelijk verbonden", aldus CDA-senator Hillen.
Mevrouw Linthorst wees er namens de PvdA-fractie op dat er een akkoord
is bereikt dat Schiphol nog beperkt mag groeien tot 510.000
vliegbewegingen en dat de verdere groei wordt opgevangen door het
uitplaatsen van vluchten naar regionale luchthavens. Omdat de nota
Luchtvaart nog niet is uitgebracht is niet duidelijk hoe de
samenwerking tussen Schiphol en de regionale luchthavens van nationaal
belang wordt geregeld. Een inperking van de inspraakmogelijkheden van
burgers zou wat de PvdA betreft stevig moeten worden onderbouwd.
De heer Van den Berg van de SGP-fractie plaatste kanttekeningen bij de
rechtsbescherming die met dit voorstel, met name ten aanzien van
regionale luchthavens van nationale betekenis, niet goed geborgd is.
---
* stenogram 8 december 2008
* stenogram 9 december 2008
Eerste Kamer der Staten Generaal