Antwoorden op kamervragen van Van Gerven en Kant over Werkomstandigheden in de zorg
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
De Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA DEN HAAG
MEVA-K-U-2792211
3 oktober 2007
Antwoorden van minster Klink en mede namens de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Volksgezonheid,
Welzijn en Sport,op Kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Kant
over Werkomstandigheden in de zorg (2060722790).
Vraag 1
Wat is uw reactie op rapporten van de Arbeidinspectie inzake de
werkomstandigheden in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen?
Antwoord 1
De rapporten laten zien dat arbeidsomstandigheden voortdurende
aandacht nodig hebben, maar ook dat de zorgsector vorderingen maakt om
de naleving te vergroten.
Vraag 2
Is het percentage van 19% van de ziekenhuizen dat de Arbowetgeving
«redelijk goed» naleeft niet veel te laag? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 2
De Arbeidsinspectie heeft op grond van de afgelopen inspectieprojecten
geconstateerd dat er sprake is van een voortschrijdende verhoging van
de naleving van wettelijke bepalingen, zoals bij de toepassing van
(til-)hulpmiddelen. Gerelateerd aan het aantal en aan de aard van de
overtredingen kan gesteld worden dat ongeveer een kwart (26%) van de
ziekenhuizen nog duidelijk te kort schiet in de naleving. De
Arbeidsinspectie zal in de komende periode aan deze achterblijvers
extra aandacht besteden.
Vraag 3
Is het waar dat het percentage nek- en rugklachten bij
operatieassistentes hetzelfde is als bij betonvlechters? Welke rol
speelt de toegenomen omzet in ziekenhuizen hierbij? Hoe kunt u dit
klachtenpercentage terugbrengen?
Antwoord 3
Uit onderzoek dat op initiatief van sociale partners in 2004 is
uitgevoerd in het kader van het Arbo-convenant Ziekenhuizen is
gebleken dat het percentage rug-en nekklachten bij operatieassistenten
vergelijkbaar is met bijvoorbeeld de klachtenpercetages van
betonvlechters. Een causale relatie met de toegenomen omzet in
ziekenhuizen is niet hard aangetoond. Er wordt inmiddels veel aandacht
besteed aan de vermindering van de belasting van operatieassistentes,
in samenwerking met de beroepsgroep van medisch specialisten.
Vraag 4
Acht u het feit dat bij ruim de helft van de onderzochte
operatieruimtes en chirurgieafdelingen de ventilatie gebrekkig is, en
maskers en afzuigapparatuur niet worden gebruikt zodat werkers
onvoldoende beschermd zijn tegen narcosegassen, een onaanvaardbaar
hoog percentage? Wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 4
Ik ben evenals mijn ambtgenoot van SZW van mening dat dit percentage
nog te hoog is. De Inspectie voor de Gezondheidszorg zal aan dit
onderwerp de nodige aandacht geven in het inspectiejaar 2008.
Vraag 5
Wat gaat u doen met de constatering dat veel schoonmaakmedewerkers
niet weten hoe om te gaan met materiaal en of wasgoed dat met een
kankerremmend medicijn (cytostaticum) is besmet?
Antwoord 5
De betreffende informatie is in de ziekenhuizen aanwezig, maar moet
nog beter gecommuniceerd worden tot op de werkvloer. De
brancheorganisaties NVZ en de NFU zullen hiertoe door de
Arbeidsinspectie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg worden
benaderd.
Vraag 6
Deelt u de mening dat fusies tussen instellingen niet mogen leiden tot
een verminderde aandacht voor het naleven van de Arbowetgeving in de
verpleging en verzorging? Hoe gaat u bevorderen dat fusies niet ten
koste gaan van de veiligheid en arbeidsomstandigheden van werknemers
van instellingen?
Antwoord 6
Fusies mogen niet relevant zijn voor aandacht voor naleving van
Arbowetgeving of andere wettelijke eisen. Het is de
verantwoordelijkheid van de fuserende organisaties om dat te bewaken.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg inspecteert de kwaliteit van zorg
en de Arbeidsinspectie inspecteert op de naleving van de
Arbowetgeving.
Vraag 7
Wat vindt u van het gegeven dat in 40% van de verpleeg- en
verzorgingshuizen veilige naaldsystemen ontbreken en in veel gevallen
naaldcontainers ontbreken?
Antwoord 7
In de verpleeg- en verzorgingshuizen loopt men nog steeds achter met
het gebruiken van veilige naaldsystemen en de inzet van voldoende
naaldcontainers. Dat is verontrustend. De Arbeidsinspectie maar ook de
Inspectie voor de Gezondheidszorg zullen naar aanleiding van dit
project hier nadrukkelijk aandacht aan schenken, onder meer in
gesprekken met de brancheorganisatie ActiZ en de vakorganisaties.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u het feit dat bij ruim 1/3 van de stagiaires in de
verpleging en verzorging geen structurele afspraken worden gemaakt met
betrekking tot vaccinaties tegen ziektes als Hepatitis B?
Antwoord 8
Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever dat het personeel (dus
ook stagiairs) is gevaccineerd tegen ziekten als Hepatitis B. In
sommige regio's pogen werkgevers hierover afspraken te maken met
ROC's. Ook deze problematiek zal door de IGZ en de AI in de gesprekken
met sociale partners indringend aan de orde worden gesteld (zie ook
vraag 7).
Vraag 9
Wat is uw reactie op de door de Arbeidsinspectie aangekondigde
maatregelen? Acht u dit voldoende? Zijn er meer mogelijkheden om een
betere naleving van de Arbowetgeving te bewerkstelligen inzake alle
boven vermelde punten? Zo ja, welke zijn deze?
Antwoord 9
Het oordeel van de Arbeidsinspectie is hierbij naar mijn mening
uitgangspunt. De conclusie van de Arbeidsinspectie is immers ook dat
de werkomstandigheden in de zorginstellingen zijn verbeterd. Het is
ook primair aan werkgevers in de zorg om in overleg met werknemers
deze zaken adequaat aan te pakken. Zij zijn daarvoor zelf het best
geëquipeerd en ervaren zelf direct daarvan de voordelen. Ik vertrouw
er daarom met de Arbeidsinspectie op dat zorginstellingen de genoemde
aanbevelingen opvolgen zodat de werkomstandigheden in de zorg verder
zullen verbeteren. Mocht desondanks blijken dat de aandacht van de
branche-organisaties en de betrokken instellingen voor het arbobeleid
verslapt dan zal overwogen worden opnieuw inspecties uit te voeren.
Daarnaast zijn in de afgelopen jaren in arboconvenanten met
zorgsectoren, waaronder de (academische) ziekenhuizen, verschillende
arbo-instrumenten ontwikkeld en arbomaatregelen uitgevoerd op het
terrein van arbeidsrisico's zoals fysieke belasting en agressie en
geweld.
Vraag 10
Verdient het aanbeveling dat de Arbeidsinspectie ook onaangekondigde
bezoeken aflegt, zeker bij instellingen die de Arbowetgeving
onvoldoende naleven? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 10
Uitgangspunt van het handhavingsbeleid van de Arbeidsinspecties is dat
inspecties onaangekondigd worden uigevoerd. In grote complexe
zorginstellingen is deze aanpak echter niet zinvol en effectief. De
inspecteur moet in het kader van het onderzoek gesprekken voeren met
diverse actoren (managers, arbocoordinator, afdelingshoofden,
medewerkers, OR-leden e.d.). Leden van de medezeggenschap moeten ook
in de gelegenheid gesteld worden om de inspecteur bij de inspectie te
vergezellen. Dit staat op gespannen voet met het principe van
onaangekondigd bezoek en zou ook tot een te grote verstoring van de
werkorganisatie binnen de zorginstelling leiden. De inspecteur bepaalt
overigens zelf welke werksituaties en afdelingen hij of zij binnen de
instelling zal inspecteren. De ervaring leert dat hij op basis van dit
uitgebreide onderzoek in staat is om zich een reëel beeld te vormen
van de wijze waarop het arbeidsomstandighedenbeleid heeft vorm
gekregen.
Vraag 11
Is er een verband tussen de groeiende werkdruk en taakverzwaringen
door bezuinigingen en afslankingen van het personeel in ziekenhuizen
en de onvoldoende naleving van de Arbowetgeving? Zijn daar
onderzoeksgegevens over bekend? Zo ja, wat zijn daarvan de conclusies?
Vraag 12
Nemen met het groeien van de werkdruk waardoor steeds minder personeel
zorg aan steeds meer patiënten moet verlenen, de risico's op het maken
van fouten door het personeel en op een daling van de kwaliteit van de
zorg toe? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 11 en 12
In de onderzoeken van de Arbeidsinspectie is uitsluitend ingegaan op
de arborisico's in de zorgsector en niet op een mogelijke relatie
tussen slechte arbonaleving enerzijds en het maken van meer fouten en
minder kwaliteit in de zorgverlening anderzijds. Uit onderzoeken (ook
internationaal) is mij hierover ook niets bekend. Vooral bepalend voor
een goede kwaliteitszorg is de organisatie van het werk op de
weerkvloer. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt primair bij de
individuele zorginstellingen.
1) Projectverslag inspectieproject academische en algemene
ziekenhuizen (A771) en verpleging en verzorging (A795),
Arbeidsinspectie Arnhem. 2)De Limburger, 4 augustus 2007.