Kamerbrief betreffende schriftelijke vragen inzake Turkse dienstplicht
18-06-2007 | Kamerstuk | Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken
Naar aanleiding van de schriftelijke vragen over de dienstplicht in
Turkije voor bipatride Turken in Nederland, gesteld door
respectievelijk het lid Van Dijk (met kenmerk 2060709240), het lid
Sterk (met kenmerk 2060710830) en de leden Eijsink en Dijsselbloem
(met kenmerk 2060711890), heb ik u in mijn brief van 2 mei jl.
(Kamerstukken 2006-2007, nummers 1433, 1434 en 1435) voorgesteld de
antwoorden in onderlinge samenhang te beantwoorden met behulp van de
benodigde informatie die nog van de Turkse autoriteiten moest worden
verkregen. Ik kan u, mede namens de minister van Justitie, de
staatssecretaris van Defensie en de minister voor Wonen, Wijken en
Integratie het volgende berichten.
Feitelijke regeling
De Turkse wetgeving bepaalt dat iedere man die de Turkse nationaliteit
heeft de militaire dienstplicht moet vervullen. Er wordt daarbij geen
onderscheid gemaakt tussen Turken met één of met meerdere
nationaliteiten. Derhalve moeten ook mannen die woonachtig zijn in
Nederland en naast de Turkse ook de Nederlandse nationaliteit bezitten
aan deze verplichting voldoen. Dit geldt overigens voor bipatride
Turken in alle landen waar de dienstplicht is opgeschort of
afgeschaft. In landen waar nog wel de dienstplicht moet worden
vervuld, kunnen bipatride Turken volstaan met het vervullen van de
dienstplicht in het land waarvan zij ook onderdaan zijn, en waar zij
verblijven.
De Turkse wet biedt de mogelijkheid uitstel aan te vragen tot en met
het 38ste levensjaar. Daarna moet de dienstplicht alsnog worden
vervuld. Na het voltooien van de dienstplicht is betrokkene oproepbaar
als reservist tot en met de leeftijd van 45 jaar. Na het 45e
levensjaar hoeft geen dienstplicht meer te worden vervuld. Bipatriden
die niet aan hun verplichtingen hebben voldaan, lopen het risico hun
Turkse nationaliteit te verliezen. Voor bipatride Turken die niet aan
de dienstplicht in Turkije willen voldoen, bestaat de mogelijkheid de
dienstplicht, die maximaal 15 maanden duurt, af te kopen. In dat geval
moet een verkorte basisopleiding van 21 dagen worden doorlopen en moet
een afkoopsom van 5112 euro worden betaald. Na de 38-jarige leeftijd
bedragen deze kosten 7.668 euro. De Nederlandse regering heeft de
Turkse autoriteiten om informatie gevraagd over het precieze aantal
personen dat hiervan jaarlijks gebruik maakt. Deze informatie zal naar
u toegaan zodra deze beschikbaar is.
In tegenstelling tot Nederland is Turkije geen partij bij het Verdrag
betref fende beperking van gevallen van meervoudige nationaliteit en
betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige
nationaliteit (Straatsburg 6 mei 1963, Trb. 1964, 4), evenmin als bij
het Protocol en Aanvullend Protocol van 24 november 1977 (Trb. 1981,
45 resp. 46). De vrijstellingsbepaling van artikel 2 van het Protocol
is daarmee niet van toepassing op in Nederland vrijwillig dienende (=
beroeps)militairen die zowel de Nederlandse als de Turkse
nationaliteit hebben. Ook in NAVO-verband zijn daarover geen
aanvullende afspraken gemaakt.
Turkije kent geen alternatieve dienstplicht. Nederland heeft het
ontbreken van een dergelijke regeling reeds in Europees verband aan de
orde gesteld. Ik verwijs u tevens naar de antwoorden op de
schriftelijke vragen gesteld door het lid Van Bommel over de
arrestatie van dienstweigeraars in Turkije van 8 januari jl.
(Kamervragen met antwoord 2006-2007, nr. 588, Tweede Kamer).
Integratie
Er zijn geen onderzoeken beschikbaar waaruit zou blijken dat de Turkse
militaire dienstplicht een significante invloed op het
integratieproces in Nederland heeft. Dit laat onverlet dat het
mogelijk is dat binnen de Turkse gemeenschap de plicht in individuele
gevallen op financieel en sociaal gebied als een probleem wordt
ervaren. Volgens gesprekspartners krachtens de Wet Overleg
Minderhedenbeleid (WOM) en het Inspraakorgaan Turken (IOT) maken de
meeste mannen van Turkse afkomst in Nederland gebruik van de
afkoopregeling. V elen doen dat zo laat mogelijk opdat de last van de
afkoopsom minder zwaar drukt op het inmiddels wat hogere
gezinsinkomen.
Het hebben van de Turkse nationaliteit brengt met zich mee dat
verplichtingen die daaruit op grond van de vigerende Turkse wetgeving
voortkomen, moeten worden vervuld. De consequenties van deze
verplichtingen zijn dan ook in eerste instantie een
verantwoordelijkheid van de betrokkene zelf. Bovendien voorziet de
Turkse wetgeving in de mogelijkheid van uitstel dan wel afkoop van de
dienstplicht. De Turkse dienstplicht hoeft derhalve geen belemmering
voor integratie te betekenen.
De vraag of om reden van het moeten vervullen van de dienstplicht in
het land van de andere nationaliteit het wenselijk is de dubbele
nationaliteit zo veel mogelijk terug te dringen, wordt ontkennend
beantwoord. De hinder die iemand meent te ondervinden van een tweede
nationaliteit kan voor hem reden zijn om daarvan - zo mogelijk -
afstand te doen. Sinds amendering van de Turkse nationaliteitswet
midden jaren negentig kunnen Turkse bipatriden afstand doen van hun
Turkse nationaliteit voordat de militaire dienstplicht is vervuld. De
toestemming hiervoor wordt in zijn algemeenheid gegeven indien daartoe
geen wettelijk beletsel bestaat. Het Turkse ministerie van
Binnenlandse Zaken behoudt evenwel de discretionaire bevoegdheid het
verzoek in bepaalde gevallen af te wijzen, ook als aan alle wettelijke
voorwaarden is voldaan. Het ministerie neemt daarbij in overweging dat
personen die afstand doen van hun Turkse nationaliteit wel de
voordelen behouden die aan het bezit van de Turkse nationaliteit zijn
verbonden en die betrekking hebben op zaken als woonplaats, reizen,
werken, erfrecht en de verwerving en vervreemding van roerend en
onroerend eigendom. Van de Turkse autoriteiten is vernomen dat wanneer
de enige reden voor het doen van de afstand ligt in het niet willen
vervullen of afkopen van de dienstplicht, de inwilliging van het
verzoek tot het doen van afstand van de nationaliteit kan worden
bemoeilijkt.
Tenslotte, in antwoord op uw vraag of het wenselijk is dat werkgevers
de kosten van deze dienstplicht op zich nemen, geldt in het algemeen
dat werkgevers vrij zijn te bepalen welke kosten zij aan hun
werknemers vergoeden of niet vergoeden. In de meeste van de hier aan
de orde zijnde gevallen wordt daarbij door de werkgever op basis van
de CAO, of van arbeidsrechtelijke reglementen of regelingen gehandeld.
Het komt minder vaak voor dat op ad hoc basis tot vergoeding wordt
overgegaan. Het ligt niet op de weg van de overheid deze vrijheid te
beperken. De regelingen die bij de politie en bij Defensie zijn
getroffen hebben het behoud van goed en gemotiveerd personeel ten
doel. Daarbij zij opgemerkt, dat de overheid niet de kosten van de
dienstplicht op zich neemt, maar slechts een renteloze lening
verstrekt, alsmede een verloffaciliteit biedt om het vervullen van de
(verkorte) dienstplicht mogelijk te maken.
De Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid: `Bruggen bouwen'
doet de aanbeveling dat de Nederlandse overheid zodanige maatregelen
dient te treffen opdat Nederlandse staatsburgers geen belemmeringen
ervaren door wetgeving van het land van herkomst. Daar waar mogelijk
gebeurt dit reeds door middel van ambtelijk overleg of diplomatieke
contacten. Voor wat betreft de dienstplicht wordt, in het licht
bovenstaande, geen aanleiding gezien om met de Turkse regering nader
in contact te treden.
De minister van Buitenlandse Zaken,
Drs. M.J.M. Verhagen
* Ministerie van Buitenlandse Zaken
* Bezuidenhoutseweg 67
* Postbus 20061
* 2500 EB Den Haag
* Tel.: 070-3 486 486
* Fax: 070-3 484 848
* Internet: www.minbuza.nl
Ministerie van Buitenlandse Zaken