Brief Kamervragen CI 3.1
02-05-2007 | Kamerstuk | Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken
Graag bied ik u hierbij de reactie aan op de verzoeken van de vaste
commissie voor Buitenlandse Zaken van 1 april 2007 met kenmerk
07-BuZa-B-01 en van 18 april 2007, kenmerk 07-BuZa-020, inzake
besteding ontwikkelingsgelden.
Naar aanleiding van brieven d.d. 23 juni 2006 en 5 december 2006 aan u
over besteding van ontwikkelingsgelden in het kader van het
Medefinancieringsprogramma Hoger Onderwijssamenwerking (MHO) hebben
mijn ambtsvoorganger en ik gereageerd met brieven d.d. 20 oktober 2006
(Kamerstuknr. 30 800 V nr. 39), 13 februari 2007 (Kamerstuknr. 30 800
V Nr. 65 ) en 19 maart 2007 (Kamerstuknr. 30 800 V nr. 75).
Briefschrijver vroeg in zijn eerste brief zoveel mogelijk anoniem te
mogen blijven. Daarom wordt hij in deze brief als `betrokkene'
aangeduid.
Voorgeschiedenis
In zijn eerste brief meldde betrokkene misstanden bij het Centrum voor
Internationale Samenwerking van de Vrije Universiteit (VUA/CIS) bij
declaraties die in het kader van het MHO bij Nuffic als beherende
organisatie werden ingediend. Hij vroeg de commissie om de minister om
opheldering te vragen en de minister te verzoeken een onafhankelijk
accountantsonderzoek in te stellen. Dit laatste is geschied. De
conclusies van mijn ambtsvoorganger op basis van de informatie in het
onderzoeksrapport heeft zij u in haar brief van 20 oktober 2006
gemeld.
Brief betrokkene d.d. 5 december 2006
Betrokkene heeft in zijn brief van 5 december 2006 uitvoerig
gereageerd op zowel de brief aan u van 20 oktober, die hem in kopie
was toegezonden, als op het accountantsrapport.
Ten aanzien van het gestelde in de brief van betrokkene over het
accountantsrapport heeft de accountant (KPMG Integrity & Investigation
Services) op verzoek van Nuffic een toelichting verstrekt. In die
toelichting gaat KPMG I&I zowel op de reikwijdte als op de uitvoering
van het onderzoek in. De toelichting gaat hierbij (bijlage 1).
Over de reactie van betrokkene op de brief van mijn ambtsvoorganger
kan het volgende worden opgemerkt.
1. Wob
Betrokkene vraagt om openbaarmaking van een aantal, niet altijd
gespecificeerde, stukken op grond van de Wet openbaarheid van bestuur
(Wob). Mijn ambtsvoorganger heeft u in haar brief van d.d. 13 februari
2007 gemeld dat zijn verzoek is afgehandeld.
De openbaar gemaakte en aan betrokkene toegezonden stukken gaan u
hierbij toe (bijlage 2) naar aanleiding van uw verzoek d.d. 19 maart
jl. (07-BuZa-012). U hebt daarbij tevens gevraagd om twee stukken die
niet aan betrokkene zijn verstrekt. Het betreft:
a. De aanbiedingsbrief van KPMG aan Nuffic of aan Buitenlandse Zaken.
Het KPMG-rapport is aan Nuffic aangeboden. De Nuffic heeft op mijn
verzoek de aanbiedingsbrief vrijgegeven en aan mij toegezonden. De
brief gaat hierbij (bijlage 3).
b. Het memorandum d.d. 18 oktober 2006 van de directie Culturele
Samenwerking, Onderwijs en Onderzoek aan de toenmalige minister voor
Ontwikkelingssamenwerking. Dit is een intern advies en is om die reden
met een beroep op artikel 11 van de Wob niet aan betrokkene ter
beschikking gesteld. Het memorandum is opgesteld en gebruikt voor
interne meningsvorming binnen het ministerie en komt dus niet voor
verstrekking aan de Tweede Kamer in aanmerking, in overeenstemming met
de notitie over de reikwijdte van artikel 68 van de Grondwet
(Kamerstukken II 2001-2002, nr. 28 362 nr. 2, blz. 10).
2. De zaak zelf
Betrokkene noemt de reactie van mijn ambtsvoorganger op cruciale
punten onjuist en onvolledig. Hij bestrijdt de conclusie dat de
regelgeving in het MHO niet eenduidig was. Hij bekritiseert de keuze
voor de Nuffic als opdrachtgever voor het accountantsonderzoek en de
keuze van KPMG Integrity & Investigation Services als uitvoerder van
dit onderzoek. Hij concludeert "Er is dus nog steeds geen oordeel
gevormd door een onafhankelijke accountant over de door mij
geconstateerde fraude en valsheid in geschrifte." (blz. 6)
Betrokkene illustreert zijn stellingen met een aantal specifieke
gevallen.
Nota Beheer en Toezicht
Ter verduidelijking van de rollen en verantwoordelijkheden bij een
programma als het MHO wil ik het volgende opmerken.
De minister is, conform de Nota Beheer en Toezicht (kamerstuk 25860),
altijd verantwoordelijk voor de rechtmatige besteding van OS-gelden
tenzij aan een aantal voorwaarden is voldaan of tenzij er objectieve
verhinderingen zijn om die verantwoordelijkheid waar te maken. De
minister geeft invulling aan zijn verantwoordelijkheid door toe te
zien op de goede werking van het proces van beoordeling,
contractering, monitoring en sanctionering. De verantwoordelijkheid
voor zowel het ontwerpen als het uitvoeren van activiteiten wordt,
waar mogelijk, bij de uitvoerende organisatie gelegd. Aan de keuze van
een financiering gaat een beheersmatige beoordeling vooraf. Als blijkt
dat de ontvangende organisatie voldoet aan voorwaarden van goed beheer
dan krijgt de organisatie ruime bevoegdheden en grotere
verantwoordelijkheden. Indien er sprake is van een intermediaire
organisatie dan is deze organisatie op haar beurt, afgeleid,
verantwoordelijk voor de goede werking van het proces van beoordeling,
contractering, monitoring en sanctionering.
Dit betekent voor het MHO dat eerst een beoordeling van de Nuffic
heeft plaatsgevonden en dat vervolgens Nuffic als intermediaire
organisatie is aangewezen en daardoor een eigen bevoegdheid en
verantwoordelijkheid heeft. Mutatis mutandis geldt dat evenzeer voor
uitvoerende organisaties als VUA/CIS.
Het past in deze verdeling van taken en verantwoordelijkheden dat
dezerzijds Nuffic is gevraagd om naar aanleiding van de eerste brief
van betrokkene een onafhankelijk accountantsonderzoek te doen
instellen. Ook de gerezen vragen naar aanleiding van het
onderzoeksrapport en van de reactie van betrokkene zijn daarom aan
Nuffic voorgelegd. Nuffic heeft in alle gevallen constructief
gereageerd en tweemaal op verzoek dezerzijds vervolgactie ondernomen.
Keuze accountant
Ten aanzien van de keuze van de accountant verwijs ik naar de gedrags-
en beroepsregels voor de accountant (GBA) namelijk:
a. integriteit;
b. onpartijdigheid;
c. vakbekwaamheid en zorgvuldigheid;
d. geheimhouding;
e. professionele opstelling; en
f. vaktechnische normen.
Ik heb geen aanleiding om te twijfelen aan de professionaliteit van
KPMG Integrity & Investigation Services, en - hoewel deze instelling
deel uitmaakt van het KPMG consortium waartoe ook de accountant van de
Nuffic behoort - evenmin aan zijn onafhankelijkheid.
Mijn reactie
Ik heb grote waardering voor de activiteiten en inzet van betrokkene,
en ik heb evenals mijn ambtsvoorganger de door hem gesignaleerde zaken
uiterst serieus genomen. Dit blijkt onder meer uit de hierboven
gemelde onderzoeken die op verzoek van mijn ambtsvoorganger en mij
zijn ingesteld, en verder uit de aanscherping van de regelgeving die
sindsdien heeft plaatsgevonden. Ik onderschrijf echter de conclusie
van mijn voorganger in haar brief van 20 oktober 2006 dat zich
weliswaar een enkele onregelmatigheid en een enkele omissie hebben
voorgedaan, maar dat van onrechtmatigheid - laat staan fraude - geen
sprake is geweest. Terugvordering van gelden is dan ook niet aan de
orde, buiten de in de brief van 20 oktober gemelde bonuskortingen op
vliegtickets die door VUA/CIS uit eigen beweging inmiddels zijn
teruggestort.
Het voert in het licht van de hierboven beschreven verdeling van
rollen en verantwoordelijkheid te ver om in detail in te gaan op alle
door betrokkene in zijn vervolgbrief gemelde zaken. In zijn eerste
brief spitst hij zijn kritiek toe op de kostenpost Personeel
(kostenpost 300) en op het jaar 2004. Daarom heeft het
accountantsonderzoek zich in het bijzonder daarop gericht, waarbij
overigens indien daartoe aanleiding was ook eerdere jaren zijn
onderzocht. Zijn brief betrof uitsluitend VUA/CIS en het voert naar
mijn mening dan ook te ver om zoals hij in zijn laatste brief vraagt
het onderzoek uit te breiden naar alle MHO-projecten en dus naar alle
uitvoerende instellingen.
De casusposities die betrokkene in zijn laatste brief noemt (blz.
17/18, 23, 38 en 57) zijn zoals hij terecht stelt niet in de
rapportage van KPMG behandeld. Ze zijn echter wel degelijk onderzocht
en vormen mede een onderbouwing voor de constateringen van KPMG. Ik
heb Nuffic gevraagd om KPMG te verzoeken deze casusposities alsnog te
behandelen in een aanvullende toelichting. Voorts heb ik gevraagd
inzicht te verschaffen in de gang van zaken met betrekking tot
mogelijke uitstaande of vrijgevallen verplichtingen van het CIS jegens
Nuffic of zuidelijke partners.
KPMG heeft hieraan voldaan. Het rapport van KPMG, getiteld "Aanvullend
onderzoek en nadere toelichting inzake onderzoek MHO declaraties door
het CIS", gaat hierbij (bijlage 4).
Het rapport geeft mij geen aanleiding de eerder getrokken conclusies
te wijzigen.
Samenvattend kan ik - evenals mijn ambtsvoorganger in haar brief van
20 oktober 2006 - niet anders concluderen dan dat noch het eerste
onderzoek noch de vervolgvragen en -onderzoeken onrechtmatigheden
hebben aangetoond.
Bijlagen (niet elektronisch beschikbaar)
1. Toelichting KPMG Integrity & Investigation Services d.d. 19
februari 2007.
2. Stukken aan betrokkene toegezonden naar aanleiding van zijn
WOB-verzoeken.
3. Aanbiedingsbrief van KPMG aan Nuffic d.d. 3 oktober 2006 bij het
rapport inzake Onderzoek MHO declaraties door het CIS.
4. KPMG-rapport "Aanvullend onderzoek en nadere toelichting inzake
onderzoek MHO declaraties door het CIS" met aanbiedingsbrief van
KPMG aan Nuffic.
De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
Bert Koenders
* Ministerie van Buitenlandse Zaken
* Bezuidenhoutseweg 67
* Postbus 20061
* 2500 EB Den Haag
* Tel.: 070-3 486 486
* Fax: 070-3 484 848
* Internet: www.minbuza.nl
Ministerie van Buitenlandse Zaken