ouderen
Belang van klant voorop bij huisvesting ouderen
Toespraak, 1 mei 2007
'Geen nieuw dogma, maar diversiteit'. En: 'Laat het belang van de
klant voorop staan.' Dat zegt staatssecretaris Bussemaker over haar
huisvestingsbeleid voor ouderen. Op 1 mei sprak ze in twee Amsterdamse
verzorgingshuizen: Het Schouw en het Willem Dreeshuis. Hoewel het
kabinet voorstander is van kleinschalig wonen in wijken, betekent dat
niet dat ouderen niet in een verzorgingshuis mogen wonen. 'Als er
vraag naar is, moet dat óók mogelijk zijn.' De volledige teksten van
beide toespraken staan hieronder.
Toespraak van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 1 mei bijeenkomst in verzorgingshuis
Het Schouw. Amsterdam, 1 mei 2007
Dames en heren,
Ik vind het erg leuk om vandaag, 1 mei de Dag van de Arbeid, bij u
aanwezig te mogen zijn.
Op deze dag vieren wij de rechten van de arbeider en worden de mensen
herdacht die zich voor deze rechten hebben ingezet. In 1884 leidde een
staking van Amerikaanse arbeiders tot de 8-urige werkdag. Inmiddels is
1 mei uitgegroeid tot een dag waarin de gedachte centraal staat dat je
door gezamenlijke strijd voor een betere wereld je idealen dichterbij
kunt brengen.
Een dag ook om stil te staan bij wat er in meer dan 100 jaar sociaal
democratie is bereikt en de idealen die ook vandaag de dag nog steeds
de moeite waard zijn; zoals eerlijk delen, solidariteit en
emancipatie.
Het is goed om daar minstens één keer per jaar bij stil te staan. Voor
mij is het prettig om dat te doen met mensen die zelf een groot deel
van deze geschiedenis hebben meegemaakt en er ook mede richting aan
hebben gegeven. En met mensen die in de zorg werken.
Vanochtend wil ik echter niet alleen het belang van 1 mei
onderstrepen. Ik wil ook uw aandacht vragen voor twee onderwerpen waar
ik als staatssecretaris van VWS nauw bij betrokken ben en die ook
direct met u te maken hebben.
Ik wil u in het kort iets zeggen over mijn beleid ten aanzien van
verzorgingshuizen en ik wil iets zeggen over de beroepseer van de
mensen die werken in verzorgings- en verpleeghuizen. Want 1 mei is ook
uitgeroepen tot de Dag van de Beroepseer.
Maar eerst iets over mijn beleid, toegespitst op de huisvesting van
ouderen.
Uw tehuis wordt over 3 jaar gesloopt, is mij verteld, en daar bent u
niet allemaal even blij mee. Ook al komen er op dezelfde plek grotere
en mooiere appartementen, u bent erg gehecht aan uw huidige woning en
wilt dat het liefst zo houden.
Ik kan me dat ook goed voorstellen. Ikzelf hou ook niet van verhuizen
en ben blij met het huis waar ik nu woon en dat wil ik graag zo
houden.
Maar helaas moet je soms wel verhuizen. Bijvoorbeeld omdat het huis te
oud is geworden en niet meer voldoet aan de eisen van tegenwoordig,
terwijl renovatie veel duurder is dan nieuwbouw.
Nieuwbouw is dan onvermijdelijk, zoals ook voor Het Schouw geldt.
Maar nieuwbouw hoeft niet altijd te betekenen, dat er geen nieuw
verzorgingstehuis mag komen. Ik ben een voorstander van diversiteit en
ben tegen het invoeren van een dogma. Mijn uitgangspunt is: laat het
belang van de klant voorop staan. De klant bepaalt de vorm van de
zorgverlening en van de huisvesting. En dat kan soms een
verzorgingshuis zijn.
We - zowel de overheid als de aanbieders van zorg - moeten naar de
mensen luisteren om te weten wat voor huisvesting ze willen. Daarbij
speelt natuurlijk het dilemma dat de mensen die nu in een
verzorgingshuis wonen wellicht andere wensen hebben dan mensen die nu
net 60-plus zijn en pas over enkele jaren gebruik gaan maken van zorg.
Dus als je nu besluit tot nieuwbouw, zoals voor Het Schouw, moet je
tegemoet komen aan zowel de wensen van de huidige bewoners als aan de
wensen van toekomstige bewoners. Het is zoeken naar een gulden
middenweg.
Wél is het zo, dat de meeste oude mensen in de wijk willen wonen waar
ze altijd gewoond hebben. Onlangs las ik nog een verslag van
Projectontwikkelaar TCN Property Projects, een bedrijf dat ook een
afdeling heeft die zich bezighoudt met wonen en zorg voor ouderen.
Deze projectontwikkelaar had berekend dat slechts één procent van de
65- tot 75-jarigen in een verzorgingshuis of verpleeghuis wil wonen.
Voor mensen ouder dan 75 lag dit percentage iets hoger: op vier
procent.
Het beleid van het kabinet sluit hier op aan en streeft daarom naar
generatie bestendige wijken, met voldoende geschikte woningen voor
ouderen.
Wie oud en hulpbehoevend is, hoeft niet naar een verzorgingshuis waar
alle hulp en zorg voorhanden is, omdat dezelfde zorg en hulp aan huis
wordt geleverd. In de wijken moeten servicepunten zijn voor zorg en
wonen. Punten waar iedereen die in de wijk woont gebruik van kan
maken.
Maar nogmaals; dit mag geen dogma worden. Als er mensen naar een
verzorgingshuis willen, moet dat óók mogelijk zijn.
We hebben het nu over de vorm van wonen. Die moet gevarieerd zijn.
Maar anders is het met de zorg, die moet voor iedereen gelijkwaardig
zijn. De zorg die je in een verzorgingshuis krijgt, moet je ook thuis
kunnen krijgen! Natuurlijk wel op de persoon toegesneden, maar altijd
kwalitatief goed. Vroeger moest je verhuizen voor bepaalde zorg, die
tijd ligt nu grotendeels achter ons.
Ik zeg bewust `grotendeels', want het kan nog steeds voorkomen dat je
voor een bepaalde - zorgintensieve aandoening - toch moet verhuizen om
de beste zorg te kunnen krijgen. Dan hoef je, als het aan mij ligt,
niet naar een groot gebouw, waar elke contact met de buitenwereld
onmogelijk of veel moeilijker is. Kleinschalig wonen moet het
alternatief zijn.
Ik herhaal: dat moet dan wel de keuze van de mensen zelf zijn.
Dames en heren,
Vanzelfsprekend wilt zolang mogelijk en zo prettig mogelijk van uw
oude dag genieten. Ik gun u dat van harte en ik zal alles in het werk
stellen om dat ook te realiseren. En als u van mening bent dat er in
de nieuwbouw dingen verbeterd kunnen worden, dan zou ik u willen
adviseren uw wensen kenbaar te maken bij de eigenaar van het gebouw,
de Osira-groep.
Dan wil ik me nu graag richten tot de wat jongere mensen hier
aanwezig: de zorgverleners. Zoals ik al zei is 1 mei niet alleen de
Dag van de Arbeid, maar ook de Dag van de Beroepseer. Die dag is in
het leven geroepen om de werkers in het onderwijs en de zorg weer
trots te laten zijn op het werk dat ze doen.
De mensen die hier aanwezig zijn, de ouderen, zij weten allemaal wat
voor goed werk jullie doen, zij komen er dagelijks mee in aanraking.
Maar mensen die niet verzorgd worden, kijken vaak geringschattend naar
jullie werk, ze kijken er soms zelfs op neer. Ze hebben een slecht
beeld van wat jullie doen.
Er is inmiddels al veel actie ondernoemen om dit negatieve beeld bij
te stellen, maar eerlijk gezegd heeft dat nog niet veel succes.
Dit negatieve beeld kleeft niet aan het beroep van verzorgende. Het
beeld ontstaat in de maatschappij als gevolg van incidenten en door
signalen dat verzorgenden te veel tijd kwijt zijn aan administratieve
handelingen en daardoor te weinig tijd hebben voor de zorg bij de
cliënt.
Ik wil heel scherp in beeld krijgen hoe het precies in elkaar zit.
Hoeveel tijd zijn jullie nu kwijt aan het voeren van een
administratie? Klopt het wat de buitenwereld denkt?
Om die reden ben ik begonnen aan een onderzoek naar de precieze omvang
van het administratieve werk. Als we dat goed in kaart hebben, kunnen
we daar concreet actie op voeren.
Daarnaast, ik zei het al, vinden er campagnes plaats om het imago van
de zorgverleners te verbeteren. Maar er is meer actie nodig. Ik wil
meer aandacht voor de werkvloer, een betere aansluiting tussen de
opleiding en de praktijk van alledag en een betere en gegarandeerde
stagebegeleiding. Investeren in onze toekomstige zorgverleners is van
groot belang om te zorgen dat mensen niet voortijdig stoppen met hun
opleiding of gedesillusioneerd uiteindelijk het beroep vertrekken. Het
inrichten van een stagefonds is hier ook een middel toe, het
garanderen van goede stagebegeleiding is een basisvoorwaarden.
Bovendien wil ik van jullie zelf, de zorgverleners, horen wat voor
ideeën jullie hebben om het werk meer aanzien en een professionelere
uitstraling te geven. Zoals jullie wellicht al weten is er een website
www.beroepseer.nl waar je je verhaal kwijt kunt en jullie kunnen
e-cards versturen. Ik hoop écht dat jullie daar massaal gehoor aan
geven, want jullie werk verdient een positieve waardering. Jullie zijn
het kloppend hart van de zorg. Ik denk dat alle ouderen die hier
aanwezig zijn het daar wel mee eens zijn.
Ik ga afsluiten.
Het is vandaag de Dag van de Arbeid, en ik ben blij dat ik dat
temidden van u kan vieren. Aan de ene kant de mensen die al decennia
lang hard hebben gewerkt en aan de andere kant de mensen die nog
midden in het arbeidsproces staan.
Ik hoop dat het een mooie dag wordt met goede herinneringen aan
vroeger, maar ook met ideeën hoe we in de toekomst de positie van de
werkers in de zorg kunnen verbeteren!
Toespraak van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, Jet Bussemaker, tijdens het symposium Het verzorgingshuis zo
gek nog niet. Amsterdam, 1 mei 2007
Dames en heren,
Toen ik de uitnodiging ontving om te spreken tijdens dit symposium,
heb ik onmiddellijk `ja' gezegd.
Op de eerste plaats vanwege de inhoud van het symposium met de
aansprekende titel: Het verzorgingshuis zo gek nog niet. Ik zal u zo
meteen vertellen hoe ik daar over denk.
En op de tweede plaats ging ik onmiddellijk in op de op de uitnodiging
vanwege de plek en de datum: het Willem Dreeshuis op 1 mei, de dag van
de arbeid.
Voor een bewindspersoon van de PvdA is dit een historische plek en een
belangrijke datum. Een plek met een naam die voor veel Nederlanders
een bijzondere klank heeft. Ik geloof dat dit huis een klein huis met
een grote naam wordt genoemd en dat is terecht. Dat blijkt ook uit de
namen van socialistische leiders die hier al zijn geweest en hebben
gesproken op 1 mei. Natuurlijk Drees zelf, Joop den Uyl, Wim Kok,
Herman Bode, Job Cohen en Wouter Bos en nog tientallen anderen.
En niet alleen deze namen geven cachet aan deze plek, maar natuurlijk
ook de geschiedenis van dit huis, dat dit jaar vijftig jaar bestaat.
Een geschiedenis waarvan ik graag één unieke grondregel noem, omdat
die de voortrekkersrol van dit tehuis aangeeft: `slechts een kwart van
de bewoners hoefde bij de opening van het huis de volledige
pensionprijs kunnen opbrengen.' Anders gezegd: drie kwart hoefde dat
niet en zij kregen financiële ondersteuning om hier te wonen. Ze waren
daardoor niet aangewezen op liefdadigheid en bedeling, wat toen - tien
jaar na de oorlog - nog heel normaal was.
Ik zal hier niet verder ingaan op de geschiedenis van het Willem
Dreeshuis en ik zal ook niet - in tegenstelling tot mijn illustere
voorgangers - spreken over de arbeidsbeweging en 1 mei. Hoe groot de
verleidingen ook zijn.
U hebt mij gevraagd om iets te zeggen over het kabinetsbeleid ten
aanzien van verzorgingshuizen.
Laat ik om te beginnen duidelijk maken dat ik geen nieuw dogma ga
invoeren.
Integendeel, ik ben voorstander van diversiteit. Dus u zult niet van
mij horen dat verzorgingshuizen moeten verdwijnen. Mijn uitgangspunt
is: laat het belang van de klant voorop staan. De klant bepaalt de
vorm van zorgverlening en van de huisvesting. En dat kan soms een
verzorgingshuis zijn.
Centraal bij de wensen van de klanten staat een aantal functionele
eisen: mensen willen veilig wonen, ze willen sociale geborgenheid,
mogelijkheden om andere mensen te ontmoeten en adequate zorg en
diensten.
Hoe we daar vorm aangeven kan variëren. Maar aan een aantal
verworvenheden valt vanzelfsprekend niet meer te tornen. En waar die
nog niet bereikt zijn, moeten ze zo snel mogelijk worden bereikt. Ik
denk dan vooral aam: niet gedwongen met meerdere mensen op een kamer,
maar aandacht voor privacy en geen ziekenhuisachtige sfeer.
Zoals ik al zei moeten we naar de mensen luisteren om te weten wat
voor huisvesting ze willen. Daarbij speelt natuurlijk het dilemma dat
de mensen die nu in een verzorgingshuis zitten wellicht andere wensen
hebben dan mensen die nu 60-plus zijn en pas over enkele jaren gebruik
gaan maken van zorg.
De huidige bewoners - en dan vooral de mensen die ouder dan 80 jaar
zijn - stellen andere eisen aan hun woning dan iemand die 65 is. Ik
was vanochtend in Het Schouw en daar heerst enige ongerustheid onder
de bewoners, omdat hun huidige gebouw - een rechthoekige flat met meer
dan 10 verdiepingen - gesloopt moet worden. Ze moeten over een paar
jaar naar de nieuwbouw verhuizen. De meeste bewoners zien de
meerwaarde van de nieuwbouw niet, want ook al wonen ze nu te klein
volgens de wettelijke normen, dat vinden ze niet erg en geen reden om
te verhuizen. Bovendien, zo zeggen ze, zijn ze gewend om klein te
wonen, dat hebben ze hun hele leven gedaan.
Maar u begrijpt dat de huidige 65 plussers over 10 jaar niet op een
klein kamertje wil wonen in een grijs flatgebouw. Want die is dat niet
gewend en zal daar ook nooit aan wennen. Onlangs las ik nog een
verslag van Projectontwikkelaar TCN Property Projects, een bedrijf dat
ook een afdeling heeft die zich bezighoudt met wonen en zorg voor
ouderen. Deze projectontwikkelaar had berekend dat slechts één procent
van de 65- tot 75-jarigen in een verzorgingshuis of verpleeghuis wil
wonen. Voor mensen ouder dan 75 lag dit percentage iets hoger: op vier
procent.
De beste oplossing is divers bouwen, zodat alle ouderen plezierig
kunnen wonen.
In het coalitieakkoord van dit kabinet staat dan ook: Het kabinet zal
in dialoog met het veld de ontwikkeling van nieuwe concepten in de
care onderzoeken, bevorderen en belonen. Sleutelwoorden zijn daarbij
kleinschaligheid, inbedding in wijken en buurten, ontbureaucratisering
en ruimte voor de professional.
Dit betekent dat dit kabinet streeft naar generatie bestendige wijken,
met voldoende geschikte woningen voor ouderen.
Anders gezegd: mensen moeten in hun wijk kunnen blijven wonen, als ze
dat willen. Wie oud en hulpbehoevend is, hoeft niet naar een
verzorgingshuis waar alle hulp en zorg voorhanden is, omdat dezelfde
zorg en hulp aan huis wordt geleverd. In de wijken moeten
servicepunten zijn voor zorg en wonen. Punten waar iedereen die in de
wijk woont gebruik van kan maken.
Het kabinet is voorstander van beleid dat verder kijkt dan één
doelgroep, en daar vallen de generatiebestendige wijken ook onder. In
de wijken moeten ouderen kunnen wonen en jongeren, mensen met een
beperking en mensen zonder een beperking.
Maar nogmaals; dit mag geen dogma worden. Als er mensen naar een
verzorgingshuis willen, moet dat óók mogelijk zijn.
We hebben het nu over de vorm van wonen. Die moet gevarieerd zijn.
Maar anders is het met de zorg, die moet voor iedereen gelijkwaardig
zijn. De zorg die je in een verzorgingshuis krijgt, moet je ook thuis
kunnen krijgen! Natuurlijk wel op de persoon toegesneden, maar altijd
kwalitatief goed. Vroeger moest je verhuizen voor bepaalde zorg, die
tijd ligt nu grotendeels achter ons.
Ik zeg bewust `grotendeels', want het kan nog steeds voorkomen dat je
voor een bepaalde - zorgintensieve aandoening - toch moet verhuizen om
de beste zorg te kunnen krijgen. Dan hoef je, als het aan mij ligt,
niet naar een groot gebouw, waar elke contact met de buitenwereld
onmogelijk of heel moeilijk is. Kleinschalig wonen moet het
alternatief zijn.
Maar nogmaals, ik kan het niet genoeg benadrukken: het moet de keuzen
van de mensen zelf zijn. Dus als er wél behoefte is aan een groot
verzorgingshuis, dan moet dat kunnen.
Dames en heren,
Ik sluit af.
Ik hoop dat ik u duidelijk heb kunnen maken dat het verzorgingshuis
inderdaad soms zo gek nog niet is. Zeker als het huis het Willem
Dreeshuis is!
Ik ben vooral vóór keuzevrijheid en tégen elk dogma. Het is aan de
partijen in het veld - de zorgaanbieders, corporaties en gemeenten -
daar een goede invulling aan te geven.
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport