Vergrijzing zorgt in 2050 voor werknemerstekort
27.02.2007 / 16:16 / Rubriek: Binnenland / Organisatie: Seo economisch onderzoek
Seo economisch onderzoek
'Vergrijzing zorgt in 2050 voor werknemerstekort van ruim 30 miljoen personen'
Als we willen dat de werkgelegenheid in de Europese Unie in 2050 minstens op hetzelfde
niveau ligt als in 2005 (194 miljoen personen) zullen we een tekort moeten zien weg te
werken van meer dan 30 miljoen personen.
Dit concludeert SEO Economisch Onderzoek op basis van een in opdracht van Randstad Holding
uitgevoerd onderzoek naar de effecten van vergrijzing en migratie op de toekomstige
arbeidsmarkt in de Europese Unie. De belangrijkste oorzaak voor de toekomstige tekorten
aan werknemers is de vergrijzing van de bevolking. Doordat het ouder worden van de
babyboom generatie daalt het aantal mensen in de leeftijd 15-64; meer ouderen verlaten de
arbeidsmarkt dan dat er jongeren bijkomen. Een tweede oorzaak zijn de relatief lage
geboortecijfers; in bijna alle landen wordt een daling van de omvang van de eigen
bevolking verwacht. Het zogenoemde 'werkgelegenheidsgat' dat door deze beide effecten
ontstaat kan echter voor een groot deel opgevuld worden met behulp van werknemers uit
andere landen. Zonder migratie van arbeid zou het werknemerstekort bijna 55 miljoen
personen bedragen.
De omvang van bovengenoemde effecten zijn berekend met behulp van scenario's ontwikkeld
door Eurostat, en voor de 16 belangrijkste landen van de EU opgenomen in het SEO-rapport
'Mind the Gap - International Database on Employment & Adaptable Labour'. Verschillen
tussen landen blijken aanzienlijk; het vergrijzingseffect is het grootst in Zuid-Europa en
Oost-Europa, de bevolkingsafname in Duitsland, Italie, Tsjechië en Hongarije. In de
meeste landen worden het effect van vergrijzing en bevolkingsafname gedeeltelijk
gecompenseerd door immigratie van buitenlandse werknemers; Luxemburg compenseert het
werkgelegenheidsgat volledig met buitenlandse werknemers, Nederland voor 80%, terwijl in
Oost-Europa het effect van migratie veel kleiner is. Voor de hele EU-25 komt het
werkgelegenheidstekort in het meest waarschijnlijke scenario uit op 32 miljoen.
Als mogelijke oplossingen om hieraan iets te doen kan men denken aan:
- Hogere arbeidsparticipatie in aantal personen.
- Hogere participatie in aantal uren per week.
- Op latere leeftijd stoppen met werken.
- Minder vaak alles-of-niets: deeltijd-pensioen.
- Meer (evt. tijdelijke) immigratie van buitenlandse werknemers.
- Verhoging van de arbeidsproductiviteit.
- Bevolkingsgroei stimuleren.
- Accepteren van een lager Bruto Nationaal Produkt: onvermijdelijk 'als al het andere
faalt'.
De wenselijkheid, waarschijnlijkheid & effectiviteit van deze maatregelen verschillen
sterk per land en per sector van de economie. Het vinden van de optimale mix is
afhankelijk van nationale voorkeuren en tradities.
'Mind the Gap; International Database on Employment & Adaptable Labour (IDEAL)'
Ernest Berkhout, Christian Dustmann & Piet Emmer.
Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met SEO Economisch Onderzoek, drs. Ernest
Berkhout, 020-5251657 of e.berkhout@seo.nl. U kunt het rapport downloaden op de website
van SEO, www.seo.nl (rapport nr 968). Desgewenst kunt u ook een gedrukt exemplaar
bestellen.