Beantwoording vragen van de leden Van der Staaij, Van Baalen en
Huizinga-Heringa over de teruggave van geconfisqueerde kerkgoederen in
Turkije
19-02-2007 | Kamerstuk | Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken
Graag bied ik u hierbij de antwoorden aan op de schriftelijke vragen
gesteld door de leden Van der Staaij, Van Baalen en Huizinga-Heringa
over de teruggave van geconfisqueerde kerkgoederen in Turkije. Deze
vragen werden ingezonden op 2 februari 2007 met kenmerk 2060706990.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
Dr. B.R. Bot
Antwoorden van de heer Bot, minister van Buitenlandse Zaken op vragen
van de leden Van der Staaij (SGP), Van Baalen (VVD) en
Huizinga-Heringa (ChristenUnie) over de teruggave van geconfisqueerde
kerkgoederen in Turkije.
Vraag 1
Is het waar dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) op
9 januari jl. een uitspraak heeft gedaan over de teruggave van een
geconfisqueerd (schoolgebouw in Istanbul aan de Grieks-Orthodoxe
gemeenschap?i) Kunt u de precieze inhoud van de uitspraak weergeven?
Antwoord
Ja. In de zaak Fener Rum Erkek Lisesi Vakfi tegen Turkije was het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens unaniem van oordeel dat
Turkije het recht op ongestoord genot van eigendom, neergelegd in
artikel 1 van Protocol nr. 1 EVRM, had geschonden door de klagende
partij, een stichting uit de tijd van het Ottomaanse rijk, de eigendom
te ontnemen van het gebouw van het Grieks lyceum in Istanboel. Het Hof
is van oordeel dat sprake is van een inbreuk op het recht op eigendom,
die geen basis vindt in de Turkse wet, nu deze het verwerven van
eigendom als het onderhavige door stichtingen zoals de klagende partij
niet verbiedt. Bovendien mocht de klagende partij er - afgaande op
rechtshandelingen van de autoriteiten alsmede door het verstrijken van
de tijd - zeker van zijn dat zij rechtmatig eigenaar van het onroerend
goed was. De Turkse regering wordt door het Hof opgedragen binnen drie
maanden na het definitief worden van de uitspraak de eigendom opnieuw
te registreren, op straffe van een dwangsom van EUR 890.000.
Vraag 2
Kan de uitspraak van het EHRM bredere betekenis hebben voor de
teruggave van door de Turkse overheid geconfisqueerde goederen aan
gemeenschappen van religieuze minderheden in Turkije?
Antwoord
Ja. Veroordelende Hofuitspraken in individuele gevallen hebben in
principe altijd als consequentie dat de veroordeelde staat zich dient
te onthouden van, dan wel een einde dient te maken aan, schendingen in
vergelijkbare gevallen. Opgemerkt zij overigens, zoals bevestigd in de
paragrafen 29, 30 en 58 van de Hofuitspraak, dat de Turkse wet op dit
punt in 2002 zodanig is geamendeerd dat situaties als de onderhavige
vanaf dat moment tot het verleden zouden moeten behoren. De feiten in
de onderhavige zaak hadden zich daaraan voorafgaand voorgedaan en de
klagende partij had van de wetswijziging niet geprofiteerd. Voorts
zijn er, zoals uit de antwoorden op de vragen hieronder blijkt, nog
steeds verdere ontwikkelingen in de wetgeving in Turkije.
Vraag 3
Kunt u ons informeren over de precieze redenen op grond waarvan de
Turkse president Sezer de door het parlement aangenomen nieuwe Wet op
de Stichtingen van zijn veto heeft voorzien?
Vraag 4
Klopt het berichtii dat in de genoemde nieuwe Wet op de Stichtingen
restitutie van geconfisqueerde kerkgoederen niet geregeld en zelfs
niet genoemd wordt? Was de Europese Commissie tijdens de
totstandkoming van de wet hiervan op de hoogte? Welke inspanningen
heeft de Europese Commissie geleverd om de Turkse wetgever te bewegen
dit onderwerp alsnog in de wet op te nemen? Heeft de Nederlandse
regering daar eventueel ook nog een rol in gespeeld?
Antwoord
De nieuwe Wet op de Stichtingen zou een aantal verschillende wetten en
regelingen die betrekking hadden op het functioneren van stichtingen
onder één noemer brengen en op een aantal punten wijzigen. President
Sezer heeft echter negen artikelen uit de Wet op de Stichtingen van
een veto voorzien, waardoor de wet niet in werking is getreden. De
belangrijkste reden voor zijn veto is dat religieuze stichtingen van
niet-islamitische minderheden volgens de President met de nieuwe wet
bevoegdheden zouden krijgen die in strijd zijn met het uitgangspunt
van secularisme zoals dat naar zijn mening onder meer tot uiting komt
in het Burgerlijk Wetboek en het Verdrag van Lausanne. Een aantal van
de door het veto getroffen artikelen had betrekking op de teruggave
van een groot aantal eigendommen van niet-islamitische minderheden
alsmede op de mogelijkheid voor de aanschaf van onroerend goed in de
toekomst. Deze verbeteringen zijn mede op aandringen van de Europese
Commissie en de individuele lidstaten, waaronder Nederland, tot stand
gekomen.
Waar de wet niet in voorzag, en dit is waar de schrijver van het
artikel op doelt, was een regeling voor teruggave van geconfisqueerde
eigendommen die na de confiscatie zijn overgedragen (bijvoorbeeld
doorverkocht) aan derden. De EU en ook Nederland hebben steeds
benadrukt dat ook voor deze categorie eigendommen een oplossing
gevonden dient te worden.
Vraag 5
Wanneer wordt naar verwachting de Wet op de Stichtingen herzien en
opnieuw voorgelegd aan het Turkse parlement? Welke inspanningen zal de
Nederlandse regering zich getroosten om een actieve opstelling van de
Europese Unie te bevorderen om bij het herzien van de Wet op de
Stichtingen met het oog op de terugzending daarvan naar het parlement
de Turkse regering te bewegen de restitutiekwestie bevredigend in de
wet te regelen?
Antwoord
Het is nog niet duidelijk wanneer het Turkse parlement de wet opnieuw
zal behandelen. Evenmin is bekend of, en zo ja welke, amendementen
zullen worden ingediend. Zowel de Nederlandse regering als de Europese
Commissie volgen de ontwikkelingen nauwgezet en zullen blijven
aandringen op een wet die volledig aan de EU-normen zal voldoen.
Vraag 6
Was de juridische status van godsdienstige genootschappen in de door
de Turkse president geblokkeerde wet correct geregeld naar Europese
Unie maatstaven? Zo niet, waarom niet? Wil de Nederlandse regering
bevorderen dat de Europese Unie zich daarvoor opnieuw inzet nu de Wet
op de Stichtingen moet worden herzien?
Antwoord
De Wet op de Stichtingen gaat niet over de juridische status
(rechtspersoonlijkheid) van religieuze groepen of genootschappen, maar
regelt datgene wat stichtingen kunnen doen nadat zij eenmaal zijn
opgericht en rechtspersoonlijkheid hebben verworven. De ontwerp-wet
geldt voor alle stichtingen in Turkije, en derhalve ook voor
stichtingen opgericht door niet-islamitische religieuze groepen of
genootschappen, die overigens een kleine minderheid vormen van alle
stichtingen waar de Wet betrekking op had. De juridische status van
godsdienstige genootschappen is een ander element van
godsdienstvrijheid. De Europese Unie en de Nederlandse regering
dringen er bij iedere gelegenheid op aan dat ook de juridische status
van religieuze groeperingen in Turkije volgens EU-normen geregeld
wordt (vide bij voorbeeld het laatste Voortgangsrapport van de
Europese Commissie, uit november 2006), en zullen dat ook in de
toekomst blijven doen.
i: Zie Otmar Oehring, `Turkey: Religious freedom via Strasbourg, not
Ankara or Brussels?', 18 januari 2007,
http://www.forum18.org/Archive.php?article_id=901
ii: Idem
* Ministerie van Buitenlandse Zaken
* Bezuidenhoutseweg 67
* Postbus 20061
* 2500 EB Den Haag
* Tel.: 070-3 486 486
* Fax: 070-3 484 848
* Internet: www.minbuza.nl
Ministerie van Buitenlandse Zaken