Kamerbrief inzake beleidsreactie evaluatie Matra Politieke Partijen
Programma 2000-2005
09-02-2007 | Kamerstuk | Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken
Hierbij heb ik het genoegen u het rapport aan te bieden met de titel
`'Van partij naar partij: Nederlandse ondersteuning van politieke
partijen in Europese landen in transitie''. Het betreft een
evaluatieonderzoek van het Matra Politieke Partijen Programma (MPPP)
dat van april tot oktober 2006 is uitgevoerd door bureau Warner
Strategy & Fundraising (hierna: Warner). Het MPPP maakt onderdeel uit
van het Maatschappelijke Transformatie Programma (Matra). Het MPPP is
gebaseerd op twinning van partijen met dezelfde ideologische
achtergrond; het zogenaamde party-to-party model. Het MPPP stelt de in
de Tweede Kamer vertegenwoordigde politieke partijen financieel in
staat om zusterpartijen in Midden- en Oost-Europa en buurlanden van de
EU bij te staan met kadervorming en netwerkopbouw.
In deze beleidsreactie geef ik achtereenvolgens een korte
achtergrondschets van de evaluatie, een samenvatting van de
bevindingen en mijn reactie op de aanbevelingen.
Opzet evaluatie
Het MPPP werd in 2000 door het ministerie van Binnenlandse Zaken
overgedragen aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Bijgaand
rapport betreft de eerste evaluatie van het programma. Voor de
evaluatie is de opdracht na aanbesteding aan Warner verleend. Bij de
selectie van het evaluatiebureau werd naast kennis van Oost-Europa ook
gelet op de deskundigheid en onafhankelijkheid op terrein van
politieke partijen. De evaluatie heeft betrekking op de periode 2000 -
2005 en heeft als doel om de efficiëntie en de effectiviteit van het
programma te onderzoeken. De evaluatie is verricht aan de hand van
interviews met respectievelijk vertegenwoordigers van de betrokken
politieke partijen, het ministerie van Buitenlandse Zaken en
Nederlandse organisaties die zich bezighouden met democratisering in
de regio, alsook op basis van vier landenstudies in Hongarije,
Roemenië, Turkije en Georgië.
De subsidie in het kader van het MPPP wordt niet rechtstreeks aan de
Nederlandse politieke partijen verstrekt, maar aan stichtingen die aan
de deelnemende partijen zijn gelieerd. De volgende (zeven) stichtingen
hebben van het programma gebruik gemaakt: de Alfred Mozerstichting
(AMS) verbonden aan de PvdA, de Haya van Somerenstichting (HvS) van de
VVD, de Eduardo Freistichting (EFS) van het CDA, Internationaal
Democratisch Initiatief (IDI) van D66, de Stichting Duurzame
Solidariteit (SDS) van Groen Links, de Werkgroep Midden- en
Oost-Europa van de ChristenUnie en de Stichting Voorlichtings- en
Vormingscentrum van de SGP. De partijstichtingen dienen elk jaar een
subsidieaanvraag in; de toegekende subsidie bestaat uit een
basisbedrag en een bedrag per Tweede Kamerzetel.
Samenvatting bevindingen
Uit de evaluatie van Warner is naar voren gekomen dat activiteiten in
het kader van het MPPP met grote inzet door de partijstichtingen
worden uitgevoerd. Het betreft veelal kleinschalige projecten in de
vorm van trainingen, conferenties, thematische en netwerkbijeenkomsten
tegen geringe kosten. Warner concludeert dat de MPPP middelen
zorgvuldig worden besteed. De jaarlijkse aanvraagprocedure en de
rapportage kosten de politieke partijen en de betrokken ambtenaren
echter relatief veel tijd, waardoor bijvoorbeeld de toekenning van de
subsidie veelal later plaatsvindt dan wenselijk zou zijn. Warner stelt
daarom voor deze aanpak te heroverwegen en in plaats daarvan een meer
programmatische benadering te volgen. Op deze manier worden de
partijen in staat gesteld per land een duidelijker meerjaren strategie
te ontwikkelen.
Het rapport geeft aan dat het MPPP oorspronkelijk is opgezet voor
steun aan politieke partijen in landen met perspectief op toetreding
tot de EU. De lijst met landen is sindsdien enige keren uitgebreid.
Ten gevolge van deze wijzigingen en de toetreding tot de EU van de
nieuwe lidstaten in 2004 is de uitvoering van het MPPP verschoven naar
landen met een minder ontwikkeld bestel van politieke partijen en
slechter sociaal-economische omstandigheden. Volgens Warner heeft de
landenverschuiving een verandering van het karakter van het MPPP tot
gevolg gehad en zou een wijziging van de beleidsdoelstelling en de
werkwijze van het MPPP wenselijk zijn. De benadering om via twinning
tussen gelijkgestemde partijen te werken, is volgens Warner onder druk
komen te staan. Het is voor de Nederlandse politieke partijen lastig
om in deze landen een zusterpartij te selecteren op basis van
programmatische verwantschap.
Het rapport stelt dat de verantwoordelijkheid voor en de betrokkenheid
bij het programma niet goed geregeld zouden zijn. Het ministerie van
Buitenlandse Zaken, de
beheerder van het programma, voelt zich beleids- en beheersmatig
beperkt ten aanzien van het MPPP omdat zij niet in de autonomie van de
partijen kan en wil treden. Het MPPP heeft om die reden een beperkt
toetsingskader.
Volgens Warner dient in elke subsidierelatie een beoordeling plaats te
vinden van de subsidieaanvraag door de kwaliteit van het voorstel te
beoordelen met de mogelijkheid om de subsidie af te wijzen. Warner
concludeert dat dit mechanisme bij het MPPP ontbreekt en komt met
aanbevelingen het MPPP om te vormen tot een subsidieprogramma met meer
sturingsmogelijkheden dat zicht heeft op de kwaliteit van de
uitvoerders.
Wat betreft de vier landenstudies concludeert Warner dat er grote
verschillen tussen de diverse landen zijn. Zo zijn de ervaringen in
Hongarije en Roemenië het meest relevant, omdat in deze landen bijna
alle partijstichtingen contacten hebben gelegd en activiteiten hebben
ontwikkeld die tot een redelijk succesvolle samenwerking hebben
geleid. In Georgië en Turkije zijn de contacten en activiteiten nog in
de opbouwfase.
Uit de landenstudies kwam voorts naar voren dat, alhoewel de effecten
op partijniveau lastig zijn vast te stellen, de deelnemers aan de
activiteiten te kennen gaven er persoonlijk baat bij te hebben gehad.
Volgens Warner maken de veelheid en kleinschaligheid van de
activiteiten het niet mogelijk om aannemelijk te maken welke bijdrage
geleverd is aan de programmadoelstelling van het MPPP.
Aanbevelingen
Warner heeft zowel aan het ministerie van Buitenlandse Zaken als aan
de partijstichtingen aanbevelingen gedaan. De aanbevelingen zijn in
een overleg met de stichtingen besproken. In deze brief beperk ik mij
tot de aanbevelingen gericht aan het ministerie.
De aanbeveling om de beoordeling en kwaliteitsbewaking beter te
regelen door het instellen van een onafhankelijke commissie waarin de
politieke partijen en het ministerie vertegenwoordigd zijn
onderschrijf ik niet. De instelling van een dergelijke commissie voegt
een extra beheerslaag toe die ik voor een dergelijk kleinschalig
programma ondoelmatig acht. De flexibiliteit van het programma komt
hiermee in het geding.
Voorts is van belang dat personen met zowel een onafhankelijke
signatuur als kennis van het Nederlandse en Oost-Europese
partijpolitieke systeem schaars zijn. Het zou daardoor veel tijd en
overleg met de stichtingen vergen om tot een representatieve commissie
te komen.
De aanbeveling om de beleidsdoelstelling van het programma, dat wil
zeggen de twinning tussen partijen te herijken vind ik evenmin
overtuigend. Het is immers kenmerkend voor de aard van het programma
dat de politieke partijen op basis van
ideologische gelijkgezindheid samenwerken, waarbij de vraag komt van
de zusterpartij uit het desbetreffende land. In de praktijk is deze
werkwijze volgens de deelnemende politieke partijen in de MPPP landen
nog immer toereikend gebleken. Ik begrijp dat de stichtingen zelf ook
willen vasthouden aan de twinningsgedachte.
Ik verwelkom de aanbeveling om het MPPP meer het karakter te geven van
een meerjarig subsidieprogramma met uitgewerkte evaluatie- en
selectiecriteria per indiener. Er komt dan beter zicht op de
resultaten van het programma. Het zal dan kunnen gaan om een periode
van vier jaar die gelijk loopt aan de zittingsduur van de Tweede
Kamer. Uiteraard zal bij vervroegde verkiezingen het meerjaren kader
kunnen worden herzien. De uitvoerende stichtingen zullen wel meer
aandacht voor een langere termijn strategie moeten ontwikkelen die ten
grondslag ligt aan hun aanvraag voor een periode van vier jaar. De
aard van de rapportages zal ook veranderen met meer ruimte voor
reflectie op de activiteiten, waardoor er beter inzicht in de
resultaten verkregen wordt.
Conclusie
Voornaamste bevinding is dat de activiteiten door de meerderheid van
de deelnemers in de ontvangende landen zeer worden gewaardeerd. Voor
2007 zal het MPPP nog ongewijzigd worden voortgezet. De genoemde
meerjarenaanpak zou met ingang van 2008 kunnen worden ingevoerd. Ik
ben voornemens de uitgewerkte meerjarenaanpak aan u voor te leggen in
een nieuwe beleidsnotitie Matra 2008 - 2012, die ik in de loop van dit
jaar aan uw Kamer zal aanbieden.
Het evaluatierapport stuur ik u met deze brief toe.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
Dr. B.R. Bot
* Ministerie van Buitenlandse Zaken
* Bezuidenhoutseweg 67
* Postbus 20061
* 2500 EB Den Haag
* Tel.: 070-3 486 486
* Fax: 070-3 484 848
* Internet: www.minbuza.nl
Ministerie van Buitenlandse Zaken