De Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 90801
der Staten-Generaal 2509 LV Den Haag
Anna van Hannoverstraat 4
Binnenhof 1 A Telefoon (070) 333 44 44
2513 AA S GRAVENHAGE Fax (070) 333 40 33
www.szw.nl
Contactpersoon Uw brief Kenmerk 06-SZW-B-111,
Doorkiesnummer d.d. 21-12-2006
Faxnummer Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
E-mail Datum 18 januari 2007
Onderwerp Stand van zaken Arbowet
Ten behoeve van het Algemeen Overleg met de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van de Tweede Kamer op 7 februari 2007 informeer ik u hierbij, op verzoek
van de vaste commissie SZW, over de meest actuele stand van zaken ten aanzien van de
implementatie van het wetsvoorstel tot wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet 19981.
Stand van zaken regelgeving
Het wetsvoorstel tot wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet, de wijziging van het
Arbeidsomstandighedenbesluit, de wijziging van de Arbeidsomstandighedenregeling en de
wijziging van de Arbeidsomstandighedenbeleidsregels zijn op 1 januari 2007 in werking
getreden. Onderstaand treft u de vindplaatsen van de publicaties aan.
· Wijziging Arbeidsomstandighedenwet in Staatsblad 2006, 673.
· Wijziging Arbeidsomstandighedenbesluit in Staatsblad 2006, 674.
· Inwerkingtredingsbesluit wijziging Arbeidsomstandighedenwet en
Arbeidsomstandighedenbesluit in Staatsblad 2006, 675.
· Wijziging Arbeidsomstandighedenregeling in Staatscourant 28 december 2006, nr. 252,
pag. 23 e.v.
· Wijziging Arbeidsomstandighedenbeleidsregels in Staatscourant 28 december 2006, nr.
252, pag. 29 e.v.
1 Kamerstukken II, 2005/06 en 2006/07, 30 552.
Handelingen Tweede Kamer, 21-9-2006, blz. 117-143 en 26-9-2006, blz.152.
Kamerstukken I, 2006/07, 30 552.
Handelingen Eerste Kamer, 28-11-2006, blz. 414-417 en 433-436.
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
Uitvoering motie Koopmans c.s.
Tijdens de behandeling van de Arbeidsomstandighedenwet in de Tweede Kamer is een motie
van de leden Koopmans en Stuurman2 aanvaard waarin de regering is verzocht om met spoed
een werkprogramma op te stellen om te komen tot gezondheidskundige en veiligheidskundige
grenswaarden volgens een door de regering vast te stellen procedure. In het debat met de
Tweede Kamer heb ik naar aanleiding van deze motie aangegeven dat het niet mijn bedoeling
is een ongebreidelde hoeveelheid wetenschappelijke grenswaarden rondom allerlei
arbeidsrisico's op te nemen in de Arbowet. Daarmee wordt namelijk de essentie uit deze wet
gehaald. Dit is niet conform het door mij ingezette beleid om maatwerk in ondernemingen en
sectoren te stimuleren, regeldruk te reduceren en de nationale kop te verkleinen. Uit de
mondelinge toelichting van de indieners van de motie kan worden geconcludeerd dat zij deze
visie overgenomen hebben. Zij gaven aan dat de motie betrekking heeft op het begeleiden,
faciliteren en inperken aan de hand van hetgeen de regering in een werkprogramma vastlegt. Ik
ben deze motie op dit moment aan het uitwerken. De uitwerking van deze motie zal ik nog
nader bespreken met wetenschappelijke instituten en sociale partners. In grote lijnen heb ik de
idee om het in de motie gevraagde werkprogramma als volgt uit te werken:
- bij een onafhankelijk wetenschappelijk instituut zal een commissie worden ingesteld die
het wetenschappelijke arbeidsomstandighedenterrein kan overzien. Ik ben met de
Gezondheidsraad in gesprek of het mogelijk is om een dergelijke commissie bij dit
instituut aan te haken.
- deze commissie signaleert periodiek of er nieuwe (internationale) wetenschappelijke
inzichten zijn met betrekking tot concrete gezondheidskundige en/of veiligheidskundige
grenswaarden.
- op basis van de uitkomsten van dit signaleringsrapport kan het departement, als daar
aanleiding toe is, nader wetenschappelijk onderzoek naar gezondheidskundige en/of
veiligheidskundige grenswaarden entameren.
- het departement weegt vervolgens of het noodzakelijk en gewenst is om een grenswaarde
(concreet doelvoorschrift) op te nemen in de Arbowet- en regelgeving. Hierbij zal het
departement gebruik maken het gestelde in de Memorie van toelichting bij de Arbowet. In
de Memorie is opgenomen dat wetenschappelijke grenswaarden worden opgenomen in de
wet- en regelgeving als ze algemeen erkend zijn, een breed draagvlak hebben in de
maatschappij en algemeen toepasbaar zijn.
- het ministerie legt haar weging om een grenswaarde al dan niet op te nemen in de
Arbowet- en regelgeving vervolgens voor aan de Sociaal Economische Raad (SER) voor
advies.
- op basis van het advies van de SER wordt een beslissing genomen om de grenswaarde
daadwerkelijk op te nemen in de Arbowet- en regelgeving.
2 Kamerstukken II, 2005/06, 30 552, nr. 27.
---
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
Communicatie
In de Memorie van Toelichting3 bij het wetsvoorstel wijziging Arbeidsomstandighedenwet is
aangegeven dat voor de nieuwe werkwijze wordt gestreefd naar een zo soepel mogelijke
invoering van de nieuwe arbeidsomstandighedenwet en -regelgeving. Er is daarom een
voorlichtingscampagne gestart met als doel een heldere communicatie richting bedrijven,
werkgevers en werknemers. In deze campagne ligt het accent op de grotere eigen
verantwoordelijkheid voor werkgevers en werknemers op het terrein van de
arbeidsomstandigheden en wat in de praktijk het nieuwe stelsel voor hen betekent.
Start landelijke voorlichtingscampagne
Op 6 december 2006 is tijdens een bijeenkomst voor vertegenwoordigers van intermediaire
organisaties (werkgevers- en werknemersorganisaties, arbodiensten, brancheorganisaties ed.)
de landelijke voorlichtingscampagne `Arbonieuwestijl.nl, samen beter aan de slag' van start
gegaan. Het betreft een koepelcampagne bestaande uit de deeltrajecten herziene
Arbeidsomstandighedenwet en Versterking Arbeidsveiligheid.
Website
Meteen na de behandeling van het wetsvoorstel herziening Arbeidsomstandighedenwet in de
Tweede Kamer op 26 september 2006 is de website www.arbonieuwestijl.nl online gegaan.
De website wordt veelvuldig geraadpleegd. Tot en met 9 januari j.l. hebben in totaal 32.000
unieke bezoekers de site bezocht. Zij zorgden voor totaal 50.000 bezoeken, dat wil zeggen dat
een meerderheid van de bezoekers de site meerdere keren raadpleegt. Daarnaast hebben ruim
500 andere websites www.arbonieuwestijl.nl gelinkt aan hun site dan wel ervan melding
gemaakt dat deze nieuwe site bestaat.
Informatie-uitwisseling met sociale partners
Tijdens een bijeenkomst op 16 november 2006, waarbij onder meer communicatiedeskundigen
van werkgevers- en werknemersorganisaties aanwezig waren, zijn afspraken gemaakt over
informatie-uitwisseling aangaande ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van de
communicatie over de arbeidsomstandighedenwetgeving. Dit mede gezien het belang om
samen met sociale partners een zo effectief mogelijke voorlichting over de herziene
Arbeidsomstandighedenwetgeving tot stand te brengen. In de eerste helft van 2007 zal een
tweede informatiebijeenkomst worden georganiseerd.
Presentaties
In de laatste drie maanden van 2006 zijn er door vertegenwoordigers van SZW ruim 20
presentaties over de herziene arbeidsomstandighedenwetgeving gegeven aan organisaties zoals
de werkgevers- en werknemersorganisaties, de Beroepsvereniging van Arboadviseurs (BvAA)
en het Nederlands Instituut Bedrijfshulpverlening (NIBHV). Ook in 2007 zullen presentaties
over de Arbowet worden gegeven.
3 Kamerstukken II, 2005/06, 30 552, nr. 3 blz. 22-23.
---
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
Mediacampagne
In de periode 7 tot en met 22 december 2006 is een radiocommercial over de inwerkingtreding
van de herziene Arbeidsomstandighedenwet door 6 radiozenders totaal 400 keer uitgezonden.
Daarnaast zijn er in dezelfde periode 20 korte advertenties geplaatst in dagbladen en 35
uitgebreide advertenties in vak- en weekbladen. Internetgebruikers zijn geattendeerd op de site
arbonieuwestijl.nl via de zoekmachine Google. Ook in 2007 zal worden geadverteerd in dag-,
vak- en weekbladen en op internet en zullen radiospots worden uitgezonden.
Brochure
In februari zal een handzame brochure over de herziene arbeidsomstandighedenwetgeving
gereed zijn. De brochures zullen onder meer beschikbaar worden gesteld aan intermediaire
organisaties als werkgevers- en werknemersorganisaties, brancheorganisaties en
arbodienstverleners.
Het ArboKennisPortaal
In het kader van de invoering van de nieuwe arbeidsomstandighedenwetgeving is in de
Memorie van Toelichting4 ook aangegeven dat er een vraaggestuurde digitale (publieke)
arboinformatiestructuuur zal worden ingericht voor werkgevers en werknemers.
Om hun verantwoordelijkheid op het terrein van arbeidsomstandigheden te kunnen waarmaken
moeten werkgevers en werknemers in voldoende mate toegang hebben tot informatie over hun
verplichtingen betreffende de keten preventie, verzuim en reïntegratie, alsook over de wijzen
waarop zij aan de verplichtingen kunnen voldoen. Voor zover partijen daartoe niet voldoende
in staat zijn, en ook de markt er onvoldoende voor zorgt, draagt de overheid vanuit haar
verantwoordelijkheid voor optimale werking van het stelsel bij aan het toegankelijk maken van
dergelijke kennis en het beschikbaarheid stellen van instrumenten op dit terrein.
Hiertoe wordt een ArboKennisPortaal ingericht dat in 2008 operationeel moet zijn; een
voorlopig Portaal zal met ingang van 1 maart 2007 starten.
Het ArboKennisPortaal moet aansluiten bij de belevingswereld van de individuele werkgever
en werknemers. Er wordt gewerkt aan een gebruikersvriendelijk ArboKennisPortaal voor
informatie en kennis over arbeidsomstandigheden, verzuim en reïntegratie. Met van daaruit
toegang tot veel goede en praktische kennis voor de primaire doelgroep van werkgevers en
werknemers. Dit betreft enerzijds informatie en instrumenten van hoofdzakelijk SZW
(publiek). Anderzijds bevordert het ook de toegankelijkheid tot private arbo-informatie en
instrumenten. De informatie zal in toenemende mate van audio-visuele aard zijn en gebruikers
kunnen bij herhaalde toegang informatie op maat krijgen aangereikt.
Het ArboKennisPortaal biedt ondermeer toegang tot:
- informatie over (actuele) wettelijke verplichtingen betreffende preventie- en verzuimbeleid
- kennis over risico's en verzuimoorzaken, alsmede over de wijzen waarop deze kunnen
worden aangepakt;
4 Zie 3.
---
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
- instrumenten die door bedrijven zijn te gebruiken in het kader van hun arbobedrijfsvoering
zoals de Stoffenmanager, Kosten-bateninstrumenten, digitale arbobibliotheek, en een set
van (door sociale partners erkende) sectorale Risico-inventarisaties en evaluaties;
- de grote, huidige stimuleringsprogramma's van arboconvenanten, verbetering
arbeidsbeleid stoffen en de versterking arbeidsveiligheid;
- het internationale netwerk van het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid
op het werk.
Arbocatalogi
Overeenkomstig het SER-advies stelt de overheid in de nieuwe arbeidsomstandighedenwet en
regelgeving doelvoorschriften vast. Dat is het niveau van bescherming dat ondernemingen
moeten bieden aan werknemers zodat zij veilig en gezond kunnen werken. Het is aan
werkgevers en werknemers om manieren en middelen vast te stellen waarop aan de publieke
doelvoorschriften kan worden voldaan en om afspraken te maken welke van die middelen
worden ingezet. Dit leggen zij vast in arbocatalogi. De Arbeidsinspectie toetst de arbocatalogi
marginaal. De Arbeidsinspectie handhaaft op basis van de arbeidsomstandighedenwet- en
regelgeving. De getoetste arbocatalogus wordt daarbij gebruikt als referentiekader
(uitgangspunt).
In de Nota naar aanleiding van het verslag5 wordt aangegeven dat de regering ervan uitgaat dat
werkgevers en werknemers zo snel mogelijk invulling geven aan hun verantwoordelijkheid om
arbocatalogi tot stand te brengen. De overheid zal zich inspannen om met faciliterend beleid
het mogelijk te maken dat partijen hun verantwoordelijkheid ook kunnen nemen. Een
onderdeel van dit faciliterend beleid is, naast de eerdergenoemde communicatie en de
inrichting van een ArboKennisPortaal, een tijdelijke subsidiëring voor de totstandkoming van
arbocatalogi. De Stichting van de Arbeid heeft aangegeven dat ze het initiatief zal nemen tot
de instelling van een, uit centrale organisaties van sociale partners bestaande,
begeleidingscommissie die de decentrale totstandkoming van arbocatalogi zoveel als mogelijk
zal bevorderen. Hierover wordt overleg met de Stichting gevoerd.
Inmiddels zijn diverse arboconvenantsectoren bezig met het opstellen van een arbocatalogus.
Zo hebben bijvoorbeeld werkgevers en werknemers in de sector Podiumkunsten de
Branchecatalogus Schadelijk Versterkt Geluid voor marginale toetsing voorgelegd. CAO-
partijen in de bouwnijverheid (bouw, afbouw, onderhoud) hebben zich positief uitgesproken
over de totstandkoming van een arbocatalogus voor de bouwplaats.
Op de website, in de brochure die in februari verschijnt en in de voorlichtingscampagne
`Arbonieuwestijl.nl, samen beter aan de slag' wordt uitgebreid aandacht gegeven aan de
arbocatalogi.
5 Kamerstukken II, 2005/06, 30 552, nr. 8 blz. 12.
---
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
Nieuwe inspecteren
Bij de Arbeidsinspectie is het traject het Nieuwe Inspecteren ontwikkeld. Aanleiding hiertoe
waren respectievelijk de Kaderstellende Visie op Toezicht, de herziening van de
arbeidsomstandighedenwetgeving en de wens om meer maatwerk in de bedrijven te leveren bij
de inzet van het handhavingsinstrumentarium. Het nieuwe inspecteren houdt zeer compact
samengevat in: een meer outcome- en sectorgerichte benadering gecombineerd met meer
maatwerk in de bedrijven voor wat betreft de inzet van het handhavingsinstrumentarium.
Arbobrochures
Een belangrijk bestanddeel bij het nieuwe inspecteren vormt het werken met op prioritaire
risico's toegesneden projecten, waarbij zoveel mogelijk geprobeerd wordt om het
nalevingsniveau van de gehele sector positief te beïnvloeden o.a. door te werken met AI-
brochures per sector. De Arbeidsinspectie ontwikkelt een uitgebreide serie zogenaamde
`branchebrochures'. Deze branchebrochures zijn voorlichtingsinstrumenten die aan alle
bedrijven in een bepaalde branche worden verzonden. In de brochure is informatie opgenomen
over welke verplichtingen de werkgever heeft, hoe een bedrijfsinspectie verloopt en zijn de
belangrijkste arbeidsrisico's in de branche uitgewerkt. De brochure wordt ruim voor de start
van een inspectieproject aan alle bekende bedrijven in de sector toegestuurd; een steekproef uit
deze groep bedrijven zal later daadwerkelijk worden geïnspecteerd. Hierdoor heeft de
bedrijfstak zelf de kans om de betreffende arborisico's in orde te brengen. Momenteel wordt
gewerkt aan de volgende brochures: bouwplaatsen, kappers, stratenmakers, papier en karton,
gehandicaptenzorg, kinderopvang, autoschadeherstel, en uitgeverijen. Daarna komen: koek- en
snoep, vlees, metaal, rubber en kunststof, betonindustrie, verfindustrie, wegenbouw, afbouw,
timmerindustrie, meubelindustrie, fundering, asbest, installatiebranche, horeca,
containeroverslag, glastuinbouw en sociale werkvoorziening. Met de brochures kunnen de
werkgevers zich goed op een inspectie van de Arbeidsinspectie voorbereiden. Daarmee wordt
het optreden van de overheid duidelijk en voorspelbaar.
Maatwerk
Werkgevers die werk maken van de arbocatalogus kunnen rekenen op een soepele opstelling
van de Arbeidsinspectie. In sectoren met hoge risico's waar een arbocatalogus ontbreekt, zal
de Arbeidsinspectie vaker inspecteren. Bij de handhaving hanteert de Arbeidsinspectie als
leidend principe `zacht waar mogelijk, hard waar nodig'. Dit betekent dat de inspecteur bij de
inzet van het handhavingsinstrumentarium echt maatwerk levert, en bij zijn afwegingen niet
alleen de geconstateerde tekortkomingen als uitgangspunt neemt, maar deze afzet tegen de
betreffende context: de ernst en omvang van het risico, de arbogeschiedenis van het bedrijf, en
de bereidwilligheid en kunde van de werkgever. Voor de inspecteurs wordt hiertoe per
inspectieproject een hulpmiddel in de vorm van een op de bedrijfstakproblematiek
toegesneden Inspectiewijzer vervaardigd.
---
Ons kenmerk ARBO/A&V/2006/103561
Met het nieuwe inspecteren wordt in 2007 ervaring opgedaan in een drietal pilot-projecten, te
weten het project Aardappelen, Groenten en Fruit (start februari), het project Wegenbouw
(start mei) en het project Gehandicaptenzorg en Geestelijke Gezondheidszorg (start augustus).
Evaluatie
De evaluatie van de herziening van de Arbeidsomstandighedenwet zal binnen 5 jaar na de
inwerkingtreding van de wetswijziging naar de Tweede Kamer worden gezonden. De evaluatie
zal een verslag bevatten over de doeltreffendheid en de effecten van de
Arbeidsomstandighedenwet in de praktijk.
Ik vertrouw erop dat werkgevers en werknemers hun verantwoordelijkheid oppakken en dat de
in deze brief geschetste maatregelen bijdragen aan een voortvarende implementatie van de
herziening van de arbeidsomstandighedenwet en -regelgeving in ondernemingen.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,
(H.A.L. van Hoof)
---
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid