IP/05/445
Brussel, 20 april 2005
Hoger onderwijs: de universiteiten moeten een optimale bijdrage leveren aan
de Lissabonstrategie
De Europese Commissie heeft vandaag een mededeling goedgekeurd
getiteld "Mobilisatie van het intellect in Europa: mogelijkheden voor
universiteiten om een optimale bijdrage te leveren aan de
Lissabonstrategie". Dit document is samen met het werkdocument van de
Commissie "European Higher Education in a Worldwide Perspective" een
vervolg op de mededeling "De rol van de universiteiten in het Europa
van de kennis" en de daarop volgende raadpleging van de betrokken
personen en instellingen. Het wijst op de talrijke uitdagingen
waarvoor de Europese universiteiten staan en op het gevaar dat, indien
niets wordt ondernomen, de kloof met de belangrijkste concurrenten van
Europa op dit terrein steeds groter zal worden.
Kennis en innovatie zijn de motoren voor duurzame groei in het Europa
van vandaag en de universiteiten zijn cruciaal voor de doelstellingen
die tijdens de Europese lentetop zijn vastgesteld, aldus Ján Figel',
de commissaris voor onderwijs en opleiding, op een persconferentie.
Toch wijst de vandaag goedgekeurde mededeling op belangrijke
tekortkomingen in de prestaties van de Europese instellingen voor
hoger onderwijs, vergeleken met die van onze voornaamste concurrenten,
vooral de VS. Hoewel de gemiddelde kwaliteit van de Europese
universiteiten tamelijk goed is, kunnen de universiteiten geen
optimale bijdrage leveren op het punt van economische groei, sociale
samenhang en meer en betere banen. De Commissie roept de nationale
beleidsmakers ertoe op maatregelen te treffen die de universiteiten de
mogelijkheden bieden om optimaal bij te dragen aan de
Lissabonstrategie.
Met slechts 21% van de EU-beroepsbevolking met een diploma hoger
onderwijs kan de EU de vergelijking met de VS (38%), Canada (43%) of
Japan (36%) niet goed doorstaan. Behalve in enkele landen stagneert
bovendien de toegang tot het hoger onderwijs in Europa momenteel op
een relatief laag niveau.
De Commissie is van mening dat dit te wijten is aan een gebrekkige
respons van de universiteiten op maatschappelijke veranderingen en het
model van levenslang leren.
De minder goede prestaties van Europa zijn ook te wijten aan een groot
tekort aan middelen. Gemiddeld trekken de EU-landen slechts 1,1% van
hun BBP uit voor hoger onderwijs, hetgeen even veel is als Japan maar
veel minder dan Canada (2,5%) en de VS (2,7%). Indien Europa het
totaalcijfer van de VS zou willen benaderen, zou elk jaar 150 miljard
euro extra aan hoger onderwijs moeten worden gespendeerd^ . Deze
situatie heeft een negatieve uitwerking op de prestaties van de
Europese universiteiten op het gebied van het toponderzoek, hetgeen
resulteert in een lager aandeel wetenschappelijke publicaties,
patenten en Nobelprijswinnaars dan de VS. Een belangrijk verschil is
dat de Europese universiteiten nog steeds bijna uitsluitend
afhankelijk zijn van (beperkte) overheidssubsidies, terwijl in de
concurrerende landen door een grotere diversificatie van de financiële
middelen, met veel hogere bijdragen vanuit het bedrijfsleven en
particulieren, een veel sterkere en blijvende expansie mogelijk is
gemaakt.
De mededeling wijst drie prioritaire gebieden aan waarvoor aan de
Europese universiteiten hervormingen nodig zijn: (1) een grotere
kwaliteit en aantrekkelijkheid van de Europese universiteiten, (2) een
verbetering van het bestuur en de stelsels, en (3) een grotere en meer
gediversifieerde financiering (met of zonder een belangrijke
financiële bijdrage van de studenten).
De Commissie dringt er bij alle lidstaten op aan ervoor te zorgen dat
hun regelgeving de universiteiten in staat stelt daadwerkelijke
veranderingen door te voeren en strategische prioriteiten na te
streven.
Ook voor de universiteiten zelf is een cruciale rol weggelegd, met
name voor een betere communicatie met de burger over de prestaties van
de universiteiten en grotere inspanningen voor hun marktpresentie in
binnen- en buitenland. Zij moeten ook hun menselijke potentieel
kwalitatief en kwantitatief verbeteren.
De Commissie roept de Raad op een resolutie aan te nemen die zich
sterk maakt voor een nieuw type partnerschap tussen de overheid en de
universiteiten en voor voldoende investeringen in hoger onderwijs.
Meer investeren in de modernisering van hoger onderwijs en onderzoek
in Europa, en de kwaliteit ervan verbeteren, is een directe stimulans
voor de toekomst van Europa en de Europeanen.
Voor meer informatie zie:
http://europa.eu.int/comm/education/policies/2010/lisbon_en.html
---
COM(2003) 58 def. van 5 februari 2003.
Zie werkdocument van de Commissie, § 44.
European Union